Kabinet eens over selectie van embryo’s

De regeringspartijen zijn het op hoofdlijnen eens geworden over een regeling voor embryoselectie. Daarmee is een politiek conflict tussen PvdA, CDA en ChristenUnie van de baan.

Dat melden bronnen rond het kabinet. Het gisteren bereikte akkoord voorziet in een verruiming van de mogelijkheid tot embryoselectie voor dragers van het erfelijke gen dat borst- of darmkanker kan veroorzaken bij hun kinderen. Daar stond vooral de PvdA op. Nu wordt de methode alleen toegepast bij dragers van de ongeneeslijke ziekten van Duchenne en Huntington. Op verzoek van de ChristenUnie wordt de toestemming voor embryoselectie afhankelijk gemaakt van een aantal scherpere criteria, zoals de aard van de erfelijke aandoening, de behandelbaarheid en de leeftijd waarop de ziekte zich zal manifesteren. Vrijdag bespreken de bewindslieden Rouvoet, Bussemaker en Klink hun voorstel in de ministerraad. Volgende week wil de Tweede Kamer een debat houden over de zaak.

De betrokken ministers moeten het nog eens worden over belangrijke details, zoals de vraag of er een commissie van deskundigen komt die in individuele gevallen toetst of embryoselectie is toegestaan. . „Als er al een commissie komt, is het de vraag of die landelijk zal zijn en of die individuele verzoeken zal toetsen danwel nieuwe ziekten”, zei minister Klink (Volksgezondheid, CDA) gisteren desgevraagd.

Eind vorige maand ontstond er een conflict in het kabinet over de embryoselectie. Staatssecretaris Bussemaker (Volkgezondheid, PvdA) schreef in een brief aan de Tweede Kamer – zonder overleg met het kabinet – dat wensouders hun embryo’s mogen laten selecteren om te voorkomen dat zij kinderen krijgen met erfelijke borst- of darmkanker.

Voor vicepremier Rouvoet (ChristenUnie) was dat onacceptabel. Zijn partij heeft er grote moeite mee dat embryo’s na selectie worden vernietigd. Rouvoet eiste dat de kwestie eerst in het kabinet besproken zou worden. Hij stuurde zijn collega-bewindslieden een geheime ‘blauwe brief’ waarin hij zijn principiële protest verwoordde. Ambtenaren krijgen zo’n brief niet te zien. Staatssecretaris Bussemaker zag zich uiteindelijk genoodzaakt om haar brief aan de Tweede Kamer in te trekken.

Vervolg Embryo's: pagina 3

Geen vrees voor hellend vlak

De PvdA is voorstander van een verruiming, net als de meeste oppositiepartijen. De CDA-fractie liet enige tijd onduidelijkheid bestaan over haar standpunt. Twee weken geleden sloot het CDA zich bij de meerderheid aan. CDA’er Ormel zei wel dat de selectie van embryo’s door „duidelijke randvoorwaarden en zorgvuldigheidscriteria moet worden begrensd”.

Toestemming voor embryoselectie wordt volgens het compromis afhankelijk gesteld van een aantal algemene criteria, zoals de aard van de erfelijke aandoening de leeftijd waarop de. De familiegeschiedenis van de drager geeft daar inzicht in. Het is aan artsen om nader invulling aan die criteria te geven.

De huidige breed geformuleerde regeling (het Planningsbesluit uit 2003) zal zo aangescherpt worden dat de ChristenUnie niet hoeft te vrezen voor een hellend vlak. De partij is bang dat wensouders allerlei aandoeningen bij hun kinderen willen uitsluiten, ook als daar best mee te leven zou zijn.

Embryoselectie is nu wettelijk beperkt tot situaties waarin er „een sterk verhoogd risico” is op een ernstige aandoening bij het nageslacht.

In het compromis wordt tegelijkertijd de afwijzing van embryoselectie bij borst- en darmkanker opgeheven. In 2006 had toenmalig staatssecretaris Ross (Volksgezondheid, CDA) embryoselectie voor die erfelijke vormen van kanker afgewezen. Haar opvolgster Bussemaker wilde dat ongedaan maken. Ross’ afwijzing was nog niet bekrachtigd door het parlement, maar hangende de politieke besluitvorming had het enige ziekenhuis met een vergunning, het Academisch Ziekenhuis in Maastricht, de behandeling wel een tijd lang opgeschort.

Het ziekenhuis in Maastricht heeft al een ethische commissie die elk afzonderlijk verzoek om embryoselectie beoordeelt. Mochten de bewindslieden besluiten om een commissie in ziekenhuizen verplicht te stellen, dan is dat een formalisering van de praktijk.

Meer over embryoselectie op nrc.nl/binnenland