Geen welkom voor varkens in Twenterand

De gemeente Twenterand blokkeert de komst van megastallen in het buitengebied. Bedrijven met tienduizenden varkens zijn niet welkom.

De raad van Twenterand stemde gisteravond tegen de mogelijkheid voor megastallen. Actievoerder Jan Veldhuis (links achterin de zaal) kijkt tevreden toe. Foto Eric Brinkhorst Vriezenveen. Zaak Megastallen in gemeenteraad. Beslissende stemming voor aanpassing bestemmingsplan. Jan Veldhuis, links met bril achterin de zaal, protesteert met succes tegen megastallen in vroomshoop. foto eric brinkhorst Brinkhorst, Eric

Een eerste succesje? Een groot succes, verbetert Jan Veldhuis van de Stichting Vroomshoop en Omgeving geen Mesthoop? (VROM?), tevens drijvende kracht achter het burgerinitiatief in Overijssel tegen megastallen. Zo voelt hij dat.

Tevreden loopt hij de raadszaal uit waar gisteravond de gemeenteraad van Twenterand, waartoe Vroomshoop behoort, instemde met een wijziging van het landbouwontwikkelingsgebied (log) Fortwijk in een verwevingsgebied. Hierdoor is de bouw van grote stallen niet meer mogelijk. Want in het log draait alles om de intensieve veehouderij, terwijl in een verwevingsgebied de veehouderij moet kunnen samengaan met natuur en wonen.

Het bedrijf Family Farmers uit Deurne is niet welkom in Vroomshoop. Dat had aanvragen ingediend voor de bouw van twee stallen met 20.000 varkens per stal.

Alleen de SGP-fractie in de raad is tegen de wijziging. Die partij vreest dat het de nekslag betekent voor de lokale agrarische sector.

Veldhuis, die aan de rand van het log Fortwijk woont, is blij, maar wil niet te vroeg juichen. De provincie Overijssel moet de wijziging nog goedkeuren. En de vraag is of de provincie dat wil. Gedeputeerde Piet Jansen (CDA) in elk geval niet: „Een gemeente kan nooit zelf een landbouwontwikkelingsgebied veranderen in een verwevingsgebied. Ze kan hooguit aan de provincie vragen dat te doen. Maar wij hebben die gebieden niet zomaar aangewezen. Dat is de uitkomst van een zorgvuldig proces. Ik zie voorlopig geen enkele aanleiding ontwikkelingsgebieden te wijzigen.”

Vanavond vergaderen Provinciale Staten over het burgerinitiatief tegen megastallen. Veldhuis en andere initiatiefnemers hebben meer dan zevenduizend handtekeningen verzameld om de logs opnieuw op de agenda te krijgen.

Bij het vaststellen van de Reconstructiewet (2004), die heeft geleid tot het benoemen van logs, was niet bekend dat er aanvragen zouden komen voor veehouderijen met een omvang van tienduizenden dieren. „In die tijd ging het over 2.500 tot 3.000 dieren per bedrijf. Nu praten we over het tienvoudige”, zegt Douwe Bouma van Stichting VROM?

De tegenstanders vrezen voor verkeers-, stank- en geluidsoverlast. Verder wijzen ze op problemen voor de volksgezondheid door fijnstof en verspreiding van ziektes en resistente bacteriën. „Wij vragen ons ook af of al die gebieden noodzakelijk zijn, of die bedrijven wel daar moeten worden gerealiseerd en of ze zo groot moeten zijn”, zegt Veldhuis. „Je moet het karakter van het veelgeprezen open landschap waarborgen.”

De uitkomst van de Overijsselse Statenvergadering vanavond staat niet bij voorbaat vast. Coalitiepartijen CDA en VVD voelen weinig voor verandering, maar hebben de steun van coalitiepartner PvdA nodig. En die voelt voor aanscherping van de regels voor bebouwing in de logs, bijvoorbeeld door de afstand tussen een bedrijf en woonbebouwing in de omgeving te bepalen op 1.000 meter of door vast te leggen dat een bedrijf zich alleen maar in een log mag vestigen als het ergens anders (lege) ruimte achterlaat. „Bedrijven met 25.000 dieren vinden wij ongewenst, maar er iets aan doen, is nog niet zo gemakkelijk”, zegt Statenlid Tiem van Dalfsen (PvdA). „Er kleven dimensies aan de zaak die Den Haag moet oppakken. Maar Den Haag heeft de neiging te wijzen naar de provincie en de provincie naar de gemeenten. Den Haag zou zich opnieuw moeten beraden op de gevolgen voor de volksgezondheid van dit soort veehouderijen. Dit soort bedrijven heeft niets meer met intensieve veehouderij te maken. Ze zijn niet grondgebonden, ze hebben geen relatie meer met een familiebedrijf. Je kunt ze net zo goed op pontons in zee laten drijven.”

Het burgerinitiatief richt zich tegen de komst van megastallen in zeven logs in zes gemeenten (Twenterand, Ommen, Hellendoorn, Wierden, Raalte en Olst-Wijhe). Overijssel heeft in totaal 26 logs aangewezen.

De wijze waarop het burgerinitiatief door Provinciale Staten tot nu toe is behandeld, verdient geen schoonheidsprijs, vinden de initiatiefnemers. Tot hun ongenoegen hebben Provinciale Staten GS gevraagd met een notitie te komen over het burgerinitiatief en de megastallen. „Gevolg is dat er over dát voorstel wordt gesproken, niet over het burgerinitiatief”, mopperen ze. Begin deze week hebben ze daarover nog gesproken met de commissaris van de koningin.

„Met de kennis van nu zou je de verordening voor het burgerinitiatief anders in elkaar zetten”, meent Statenlid Van Dalfsen. „Je moet indieners meer vragen kunnen stellen. Nu is er onvoldoende toelichting gegeven.” Gedeputeerde Jansen reageert: „Ik heb alleen maar gedaan waar Provinciale Staten mij om heeft gevraagd, ik heb een voorstel geschreven.”

Lees meer over megastallen op nrc.nl/binnenland