En de winnaars zijn: de tiran en het geweld

Mugabe blijft president van Zimbabwe nu oppositieleider Morgan Tsvangirai niet meer meedoet aan de verkiezingen.

Als hij was doorgegaan, had hij nog meer levens geofferd.

Illustratie Bas van der Schot Robert Mugabe En de winnaars zijn: de tiran en het geweld Illustratie Bas van der Schoy Schot, Bas van der

Er is geen plan B. Dus had Morgan Tsvangirai groot gelijk toen hij zich afgelopen weekeinde terugtrok uit de tweede ronde voor de ‘presidentsverkiezingen’ in Zimbabwe. Het heeft geen zin mensen dood te laten gaan als er geen zicht is op een eerlijke stemming. Hij had geen opties meer. Zuid-Afrika zal niet tussenbeide komen, noch de Afrikaanse Unie of de Verenigde Naties.

Waarschijnlijk zullen nog eens een miljoen wanhopige Zimbabweanen naar Zuid-Afrika vluchten, maar er zal in Zimbabwe geen revolutie komen. De mensen hebben geen wapens, de helft van de werkende bevolking woont in het buitenland, en de ‘veiligheidstroepen’ zijn waakzaam, bewapend en wreed. Het geweld heeft de overhand gekregen.

President Robert Mugabe heeft gewonnen. Duizenden aanhangers van Tsvangirai zijn ontvoerd en gemarteld, 86 zijn er al vermoord. Vele anderen had hetzelfde lot gewacht als de verkiezingen waren doorgegaan. En dat allemaal voor niets. Mugabe was vastberaden de oppositie niet te laten winnen, wat de kiezers ook zouden doen. Hij wilde een meerderheid van de stemmen zekerstellen door ervoor te zorgen dat de aanhangers van de oppositie uit angst thuis zouden blijven, of door te frauderen bij het tellen van de stemmen.

In de eerste ronde, eind maart, mislukte de poging tot fraude, omdat Mugabe stom genoeg was toe te staan dat de plaatselijke uitslag werd opgehangen bij de stembureaus, zich blijkbaar niet beseffend dat de oppositie er er foto’s van zou maken. Mugabes kiescommissie was niet in staat de uitkomst zo te bewerken dat de president de eerste ronde alsnog zou winnen.

Na een vertraging van een maand bracht de kiescommissie resultaten naar buiten: Tsvangirai had 48 procent van de stemmen gekregen, Mugabe 43 procent. Dat betekende dat een tweede kiesronde moest worden gehouden. Het resultaat was een grote vernedering voor de 84-jarige held van de bevrijdingsoorlog, die Zimbabwe sinds de onafhankelijkheid in 1980 heeft geleid.

Hij heeft het er zelf naar gemaakt. Mugabe heeft Zimbabwe zo verwaarloosd dat het ooit zo welvarende land lijdt onder een inflatie van 2 miljoen procent, en een kwart van de bevolking is gevlucht naar Zuid-Afrika. Mensen in Zimbabwe sterven nu gemiddeld op jongere leeftijd dan in welk ander land dan ook.

De heersende elite van ZANU-PF zal deze cijfers kennen, maar ze kunnen het zich niet veroorloven zich er druk over te maken. Als zij de macht kwijtraken, verliezen zij alles – want bijna al hun vermogen hebben ze bijeen geroofd en ze hebben te veel mensen vermoord. Ze zouden er nog veel meer vermoorden om aan de macht te blijven.

Dus moest Morgan Tsvangirai bedenken of hij nog meer levens wilde opofferen door Mugabe te dwingen de verkiezingen publiekelijk te laten ‘stelen’. Maar zou die misdaad Mugabe in groter diskrediet brengen dan zijn misdaden nu al doen? Heeft het sowieso nut om hem in diskrediet te brengen?

Mugabe is een tiran en de mensen die zijn regering en leger leiden zijn dieven, en tóch zal er geen buitenlandse interventie plaatsvinden. De enige Afrikaanse leider die daarvoor sterk genoeg is, is president Thabo Mbeki van Zuid-Afrika. Maar die wil voor zijn oude vriend Mugabe een eerzaam pensioen, terwijl de regerende ZANU-PF aan de macht blijft. Zolang de Zimbabwanen hem dat niet kunnen bieden, laat hij ze stikken.

Tsvangirai en diens MDC beseffen zich dat het geen zin heeft om te hopen dat het recht zal zegevieren. Maar veel verder dan dat zullen ze waarschijnlijk niet hebben gedacht. Basildon Peta, voorzitter van de Zimbabwaanse Journalistenvereniging, heeft dat wel gedaan. Dit schreef hij nadat Tsvangirai zijn besluit had bekendgemaakt: „Ik hoop dat ons nu niet weer een langdurig proces van bedeesde bemiddeling door Thabo Mbeki te wachten staat. Zimbabwe staat in lichterlaaie. De MDC moet nu doen wat het moet doen om zich van die schaamteloze crimineel te ontdoen. De oppositiepartij weet wat wordt bedoeld, hoewel ik dat hier niet kan opschrijven.”

Ik wel. Nodig is een revolutie op straat. Maar het is vrijwel zeker dat dat niet gaat gebeuren.

Gwynne Dyer is een Canadese freelance-columnist die schrijft over internationale betrekkingen.

Meer over Dyer op zijn website: gwynnedyer.com