Een attractieve afschietplek in de Onzalige Bossen

Van de 6.000 wilde zwijnen op de Veluwe zijn er 5.000 te veel. Vanaf volgende week mogen ze worden afgeschoten. Of is dat helemaal niet nodig?

Jonge zwijnen steken op de Veluwe een weg over. Vorig jaar werden zeshonderd botsingen met wilde zwijnen geteld. Foto Hollandse Hoogte, Luuk van der Lee Nederland. Radio Kootwijk. 1 april 2008 Jonge wilde zwijnen steken de weg over. Foto : Luuk van der Lee / Hollandse Hoogte Lee, Luuk van der;Hollandse Hoogte

De geweren zijn gereinigd, het jagen kan beginnen. Vanaf dinsdag mag er weer op wilde zwijnen worden geschoten. Jan Potkamp wandelt naar de lokplaats in de bossen van Nationaal Park Veluwezoom om er een emmertje voer te strooien. Zodat de wilde zwijnen deze open plek in de Onzalige Bossen alvast als een attractie gaan beschouwen en er vanaf volgende week met succes kan worden aangelegd. Potkamp is faunabeheerder bij Vereniging Natuurmonumenten.

Op de Veluwe lopen dit jaar opnieuw veel wilde zwijnen. Volgens tellingen in mei zijn het er zo’n zesduizend. Gelderland streeft naar 860 zwijnen. Tijdens het jachtseizoen, dat tot eind januari duurt, zullen er dus ruim vijfduizend moeten worden „gearresteerd”, zoals dat heet. Dit om schade aan landbouwgewassen, openbare voorzieningen, tuinen en campings te voorkomen, en aanrijdingen te beperken. De afgelopen tien jaar nam het aantal botsingen met wilde zwijnen toe van ongeveer honderd tot circa zeshonderd botsingen per jaar.

Gelderland draagt alle jagers op vooral snel aan de slag te gaan en veel jonge dieren voor de herfst af te schieten. Daarna liggen er vermoedelijk weer zó veel eikels en beukenootjes in de bossen, dat de zwijnen zich niet meer laten lokken en afschieten via de gebruikelijke aanzitmethode erg lastig wordt. De Gelderse gedeputeerde Harry Keereweer zegt in een verklaring: „Ik heb met de Faunabeheereenheid afgesproken dat 60 procent van het afschot direct in juli en augustus gerealiseerd moet worden. Dat moet lukken, omdat er minder voedsel beschikbaar is en meer dieren op lokvoer afkomen in deze maanden. Daarnaast kunnen jagers voor het eerst gebruik maken van nachtkijkers.”

De maatregelen zijn de Vereniging Natuurmonumenten uit het hart gegrepen. De terreinbeheerder van Nationaal Park Veluwezoom zag vorig jaar de roep van jagers om een aanvullende drukjacht met lede ogen aan. Zélf hadden de faunabeheerders van Natuurmonumenten hun zaakjes op orde. De meeste zwijnen waren al geschoten. Een kwestie van geld, misschien; de organisatie heeft dagelijks „zes tot acht man” rondlopen die „enkele tonnen per jaar” kosten. Vrijwillige jagers op andere delen van de Veluwe gaan alleen in het weekend naar de hoogzit. Misschien ook een kwestie van prioriteiten, vertelt regiodirecteur Arne Heineman. „Wij nemen onze taak heel serieus. Wij kunnen het ons als grote organisatie met zo veel leden niet permitteren het afschieten van zwijnen er maar even gezellig bij te doen.” En misschien ook een kwestie van perspectief. „Wij schieten relatief veel biggen af. Andere wildbeheerders wachten soms liever tot er wat meer vlees aan de dieren zit.” Hobbyjagers wachten graag tot Kerstmis.

Er doen veel oncontroleerbare verhalen de ronde over wilde zwijnen, zegt ecoloog Geert Groot Bruinderink van onderzoeksinstituut Alterra. Om te beginnen moeten de tellingen op de Veluwe met een korreltje zout worden genomen. „Die tellingen hebben een enorme foutmarge. Als wordt gezegd dat er zesduizend zwijnen zijn, dan zeg ik: het zijn er twee keer zo veel.” Verder ontbreekt veel kennis over het effect van het afschieten op de populaties wilde zwijnen. „Misschien is de jacht wel gerommel in de marge, een spel.” Veel belangrijker zouden de „correcties” kunnen zijn die de natuur zelf op de wildstand toepast, zoals de beschikbaarheid van voedsel, perioden van regenval en droogte, sneeuw en ook ziektes, en de klimaatverandering in het algemeen, met als effect onder meer de milde winters. Dat het aantal zwijnen zo sterk is gegroeid de laatste jaren, is eigenlijk nog een raadsel. „De hoeveelheid eikels en beukenootjes is de afgelopen jaren niet zó toegenomen dat dit de oorzaak is.”

Het beste is daarom eens te experimenteren met een gebied waar geen enkel wild zwijn wordt afgeschoten, om te zien wat er dan gebeurt. „Op dit moment worden wilde zwijnen nergens met rust gelaten. Daardoor weten we niets van de ecologische effecten van niet-bejaagde zwijnen”, zegt Geert Groot Bruinderink. Vereniging Natuurmonumenten heeft er wel oren naar. Het zou graag toestemming krijgen van minister Verburg om een proef te doen. Misschien vanaf volgend jaar al.

Voorlopig gaan de beheerders van Natuurmonumenten zoals gebruikelijk aan de slag. Het lokvoer is gestrooid. Het camouflagenet hangt klaar. De stoel wacht op de schutter. Vorig jaar werden hier, op deze plaats in de Onzalige Bossen, dertig zwijnen geschoten. Het is één van de achttien lokplaatsen van Natuurmonumenten in Nationaal Park Veluwezoom.