‘Politici kunnen eerder worden vervolgd’

De Europese rechtspraak laat veel meer ruimte voor vervolging van kwetsende politici „dan vaak wordt aangenomen”. Die ruimte wordt bovendien groter. Dit schrijft Rick Lawson, hoogleraar ‘Bescherming van de integriteit van het individu’ in Leiden, deze maand in het bulletin van het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten.

Lawson analyseerde rechtspraak van het Hof in Straatsburg van de laatste jaren naar aanleiding van de aangiften tegen Kamerlid Geert Wilders (PVV), onder meer wegens diens film Fitna. De hoogleraar stelt vast dat politici al jaren meer juridische bescherming genieten bij het ongezouten geven van hun mening dan niet-politici. Aan de andere kant vraagt het Hof de laatste tijd van politici ook om terughoudendheid en een verantwoordelijke opstelling. Europese rechters stellen die eis vooral voor uitingen „waarover de auteur in alle rust heeft kunnen nadenken”.

Nationale autoriteiten hebben het recht om vervolging in stellen tegen politici, op voorwaarde dat ze niet op iedere slak zout leggen. En mits aanklagers zich ook matigen bij de strafmaat. Het is ook toegestaan om een godsdienst of een groep gelovigen te beschermen tegen kwetsende uitingen.

In de geanalyseerde uitspraken gaat het om artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, waarin de vrijheid van meningsuiting is vastgelegd. De Europese rechter stelt de grenzen daarvan in Nederland vast.

Justitie moet nog besluiten of ze Wilders zal vervolgen voor zijn anti-islamuitspraken. Er zijn zo’n honderd aangiften tegen Wilders ingediend wegens haatzaaien en discriminatie.

Lawson legt uitspraken van de PVV-leider over de overeenkomsten tussen de islam en fascisme langs Europese regels. Hij constateert dat een Openbaar Ministerie van een verdragsstaat zelfs verplicht kan zijn strafvervolging in te stellen, als er op gerede gronden aangifte is gedaan. De ruimte om de rechten van anderen te beschermen ten koste van de bescherming van de vrijheid van meningsuiting wordt de laatste jaren ook groter.