Ongemakjes zijn voorbode van de dood

Afgenomen spierkracht in armen of benn, een slechte balans en verminderde reflexen blijken duidelijke voorboden van ziekte en dood bij ouderen. Zelfs bij verder gezonde 65-plussers.

Ouderen met meer dan drie van dit soort kleine ongemakken lopen twee keer zo veel risico op een beroerte of hartaanval, of op de dood binnen acht jaar, blijkt uit Italiaans onderzoek dat gisteren verscheen in het tijdschrift Archives of Internal Medicine.

Bij ruim vijfhonderd gezonde, thuis levende mannen en vrouwen van gemiddeld 72 jaar uit het Italiaanse dorpje Dicomano, niet ver van Florence, deden de onderzoeksartsen een eenvoudig neurologisch onderzoek van 15 minuten waarin ze zochten naar subtiele neurologische afwijkingen. Dat zijn veranderingen die soms lastig zijn voor ouderen (minder spierkracht), of niet (slechte knieschijfreflex), maar die geen aanleiding geven tot de diagnose van een erkende neurologische ziekte.

Hoe meer van die tot nu toe als onschuldig beschouwde neurologische afwijkingen een 65-plusser had, des te sneller gingen zijn of haar cognitieve prestaties achteruit. Dat was onafhankelijk van de leeftijd. Mensen met veel subtiele afwijkingen hadden ook meer moeite met het uitvoeren van dagelijkse bezigheden en meer depressieve gevoelens. Ze werden echter niet vaker incontinent, en vielen ook niet meer dan de andere ouderen.

Vooral een score van drie of hoger bleek gevaarlijker dan de subtiliteit van de aandoeningen doet vermoeden. Van de mensen met een score van nul, een, of twee stierven er (omgerekend) 23 per duizend ouderen per jaar. Bij een score van drie liep dat op naar 59. Bij vier of hoger zelfs tot 92.

De Italianen beschouwen de subtiele afwijkingen als een aanwijzing van beginnende hersenschade, die vaak veroorzaakt wordt door onderliggende hart- en vaataandoeningen.

In een begeleidend redactioneel commentaar schrijft de Amerikaanse arts Malaz Boustani dat een snelle en goedkope test op subtiele neurologische afwijkingen routinematig gebruikt zou kunnen worden door artsen.

Complete lijst ‘ongemakken’ op nrc.nl/wetenschap

    • Niki Korteweg