Asielzoeker krijgt tijd ter voorbereiding

Nieuwe asielzoekers worden niet langer meteen verhoord, maar krijgen zes dagen tijd en „rust” om zich voor te bereiden op hun asielprocedure. Dat moet de kwaliteit van de asielprocedure vergroten.

De maatregel maakt deel uit van een grootschalige herziening van de asielprocedure die het kabinet vandaag bekend heeft gemaakt.

Nu start het „eerste gehoor” bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) direct nadat de asielzoeker zich in Nederland meldt. Asielzoekers moeten dan hun identiteit opgeven en de reden van hun vlucht. Dat leidt volgens vluchtelingenorganisaties en asieladvocaten tot problemen omdat vluchtelingen in hun verwarring en angst geregeld aarzelen en onjuiste informatie verschaffen. Dat leidt later vaak tot onduidelijkheid, vertraging in de procedure en vaak rechtszaken.

Nu krijgen asielzoekers vijf „procesuren” de tijd om na het eerste gehoor uitleg te krijgen van advocaat en Vluchtelingenwerk over de procedure voordat ze een „tweede gehoor” krijgen. In het kabinetsvoorstel wordt dat vervangen door zes dagen voorbereidingstijd vóór het eerste gehoor.

Om de procedures te versnellen zal de IND bij de eerste aanvraag alle relevante redenen om asiel te verlenen in één keer meewegen (zoals medische omstandigheden). Nu wordt bij een procedure telkens maar één aspect beoordeeld, waardoor afgewezen asielzoekers vaak een nieuwe aanvraag doen, gebaseerd op een ander aspect van hun persoonlijke situatie. Dat procedurele stapelen zal door de voorgestelde werkwijze minder worden, hoopt het kabinet.

De herziening van de asielprocedure was al aangekondigd in het regeerakkoord, en is een reactie op kritiek uit 2006 van de Evaluatiecommissie Vreemdelingenwet. Het is de eerste aanpassing van de Vreemdelingenwet uit 2000.

De huidige wet kent twee procedures. De korte van vijf werkdagen is volgens de commissie vaak te kort om zorgvuldige besluiten te nemen. De lange procedure (die maximaal een half jaar mag duren) loopt regelmatig uit tot twee jaar of meer, wat tot langdurige onzekerheid bij asielzoekers en achterstanden bij de IND leidt.

Meer over de asielprocedure op nrc.nl/binnenland