Zwijgend voor de zaal

Afstudeerstudenten laten in Amsterdam zien wat ze kunnen.

Wie wil opvallen, moet wat te zeggen hebben. Helaas hebben ze dat niet allemaal.

Het meisje op het podium zegt: „Misschien sta ik hier wel voor de laatste keer. Misschien heb ik straks geen werk. Dan ben ik niemand meer.”

Het is een harde waarheid die deze vierdejaarsstudente van de Acteursopleiding in Utrecht te berde brengt. Nu mag zij met de afstudeervoorstelling van haar klas in het Amsterdamse Theater Frascati staan, maar wat moet zij later? Zien de castingdirecteuren en de leiders van de gerenommeerde gezelschappen haar staan tijdens het Theaterschoolfestival ITs, of gaat zij vandaag roemloos ten onder?

Alle Nederlandse, veel Vlaamse en enkele anderstalige theaterscholen sturen hun laatstejaarsstudenten naar het ITs. De scholen laten dans, mime, kleinkunst en muziektheater zien, terwijl kersverse regisseurs hun kunsten op ervaren acteurs mogen uitproberen.

Wie in deze massa op wil vallen moet wat te zeggen hebben. Het klasje uit Utrecht heeft, op het twijfelende statement van de studente na, weinig mee te delen. Een jongen maakt spastische gebaren, een ander staat in z’n onderbroek heen en weer te schudden en even later staren ze allemaal zwijgend naar de zaal, wel tien minuten lang. Zo verdoen zij hun kostbare tijd. De vijf door Marcus Azzini geregisseerde jongelui spelen Idioot, geïnspireerd op de film The Idiots van Lars von Trier. Een film waarin normale mensen zich abnormaal gedragen in de hoop de maatschappij eens flink te ontregelen. Maar de theaterversie ontregelt niet, ze verveelt alleen.

Net als Idioot ontstonden ook vrijwel alle andere eindexamenproducties van de toneelklassen uit improvisaties. Noch Arnhem noch Amsterdam koos voor een bestaande tekst. De nieuwe spelers willen allround makers zijn, met zelf aangedragen materiaal en als het kan ook met eigen montages.

De afzwaaiers van de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie storten zich in 90 Minuten op een wild programma vol zang en cabareteske acts. Woeste klanken uit Carl Orffs Carmina Burana vermengen zich met pop en het spektakel eindigt met een extatische vrijpartij. Kevin Schoonderbeek trekt hilarische performances naar zich toe. Lieke van den Broek heeft een prachtige alt. Maar anderen, niet eens de minsten, raken ondergesneeuwd. Wie kwam er op het onzalige idee om de afstuderenden van de kleinkunst- en de toneelafdeling gezamenlijk het podium op te jagen? Tweeëntwintig studenten bij elkaar, dat is veel te veel. Tel daarbij het drukke, door Ola Mafalaani geënsceneerde gedoe op en wat je bijblijft is een hoop herrie.

Ook de Toneelacademie Maastricht komt met een lawaaierig stuk. Een bestáánd stuk: Marius von Mayenburgs Het koude kind, in een regie van Domien Van der Meiren. Acht bizarre figuren ontmoeten elkaar in een bar. Hun gestoordheid leidt tot geweld en doodslag. Een varkenskop grijnst ons toe, een mes snijdt in een hand, een baby, goddank van plastic, wordt tegen de muur gekwakt. Geen fijnzinnig werk, maar Alejandra Theus, Sjoerd Vrins en de zes anderen leven zich er lekker in uit. Deze klas redt het wel.

En de mooiste voorstelling? Die komt, zeker weten, uit Arnhem. De acht laureaten van de ArtEZ Toneelschool maakten onder regie van Franz Marijnen de verbazingwekkend rijpe tragikomedie Punt. Met perfecte overgangen, perfecte wendingen en nagenoeg perfect spel. Een groep jonge mensen komt bij elkaar om de verjaardag van Marjolein te vieren – die drie jaar eerder stierf. Misplaatste grappen, pijnlijke herinneringen en dwaze schuldgevoelens wisselen elkaar in hoog tempo af, maar wat werkelijk overweldigt is de liefde – voor de taal, voor de mens, voor treffende details. Dat Punt. op een waargebeurd voorval berust, en wel de dood van een van de meisjes uit het klasje, maakt niet eens meer uit. Punt. spreekt voor zichzelf, precies zoals het moet.

Internationaal Theaterschoolfestival ITs, t/m 27 juni in Amsterdam.www. itsfestival.nl.

    • Anneriek de Jong