Weggegooid petflesje keert terug als fleecejack

Het Nederlandse huisvuil bestaat voor de helft uit plastic verpakkingen. Gemeenten gaan die gescheiden inzamelen, afvalverwerkers vinden nascheiding efficiënter.

Lopende band bij afvalverwerker Remondis in Essen, waar kunststofafval gesorteerd en gescheiden wordt. Foto Remondis Remondis

Een berglandschap van melkpakken, yoghurtbekers en shampooflessen strekt zich uit in de hal van afvalverwerker Remondis. De sorteerinstallatie in het Duitse Essen verwerkte voorheen alleen Duits afval, maar inmiddels is daar ook Nederlands huisvuil bij gekomen. Ook Nederland is namelijk begonnen met het recyclen van plastic verpakkingsmateriaal. Een sorteerinstallatie voor het scheiden van kunststoffen ontbreekt hier nog.

Nederlandse huishoudens kieperen jaarlijks 400.000 ton verpakkingsmateriaal in de grijze kliko, wat neerkomt op ruim 50 procent van het huisvuil. En dit aandeel groeit nog steeds. België en Duitsland recyclen hun plastic huisvuil al sinds begin jaren negentig. In Nederland belandde dat in verbrandingsovens. Dat is zonde, omdat een groot deel ervan geschikt is voor hergebruik.

Om de verspilling van grondstoffen en de uitstoot van CO2 te reduceren, sloot minister Cramer (Milieu, PvdA) vorig jaar een overeenkomst met gemeenten en de verpakkingsindustrie. Op grond van deze overeenkomst moeten alle gemeenten plastic huisvuil gescheiden gaan inzamelen. Hoe zij dit doen staat hen vrij: met speciale inzamelbakken in de wijken, of middels een zakkenophaaldienst. Bij wijze van proef zijn 52 gemeenten vorig jaar al gestart met de inzameling.

Stichting Nedvang (Nederland van afval naar grondstof) vertegenwoordigt de verpakkingsindustrie in de overeenkomst en ziet toe op de uitvoering. Nedvang sloot onlangs een contract met afvalverwerkers Sita, Remondis en Midwaste voor het verwerken van het ingezamelde afval.

Die verwerking, die bij elkaar ruim 100 miljoen euro kost, wordt betaald uit het afvalfonds van Nedvang. Producenten en importeurs van verpakkingen vullen dit fonds met de verpakkingsbelasting van 365 miljoen euro, die zij dit jaar voor het eerst moeten betalen. Deze verpakkingstaks berekent het bedrijfsleven door aan de consument. De supermarktprijzen zijn daardoor gemiddeld met 1 procent gestegen.

Achter het milieubewuste recycleplan schuilt een complexe markt, waarin afval handelswaar is. Gemeenten krijgen van Nedvang een kostendekkende vergoeding voor het ingezamelde plastic. Het tarief dat zij ontvangen, is onlangs verhoogd van 200 naar 367 euro per ton. Als zij het afval ook zelf sorteren (waar de meeste gemeenten de mogelijkheden niet voor hebben) krijgen ze er nog 150 euro per ton bij.

Sita en Remondis dragen zorg voor de sortering van het plastic afval. Remondis hoopt hierdoor voet aan de grond te krijgen in de Nederlandse huisvuilmarkt. De Duitse onderneming, die vorig jaar 4 miljard euro omzet behaalde, verwerkt in Nederland nu voornamelijk gevaarlijk afval (zoals medisch afval en fotomateriaal). In België en Duitsland exploiteert Remondis tientallen sorteerinstallaties voor huisvuil.

„Hier in Essen scheiden we zes soorten plastic”, zegt Anton Hekstra, die bij Remondis verantwoordelijk is voor de plasticrecycling. Hij loopt door de 150 meter lange hal van de sorteerinstallatie. De sorteermachine schudt en stampt, terwijl het vuilnis over een lopende band vervoerd wordt. Niet alleen verschillende typen kunststof, ook blik en drankkarton zoeven voorbij. In Duitsland gaan deze soorten afval namelijk in één bak. Hekstra: „Onze machine sorteert alles.”

Het Nederlandse afval, dat uit louter kunststof bestaat, zal hetzelfde traject doorlopen. „Gescheiden afval heeft altijd een graad van vervuiling: troep die er niet tussen hoort.” Hekstra wijst op een langs flitsende cd. „Het plastic van de gemeenten die begonnen met inzamelen, bleek in een test 9 procent vervuiling te bevatten. Dat is veel schoner dan het Duitse afval.”

Het gesorteerde materiaal wordt doorverkocht aan fabrieken die er plastic korrels van persen. Hekstra: „Onze winst zit in de sortering.” Een kilo pet-granulaat, de grondstof voor frisdrankflesjes, is momenteel ongeveer 90 cent waard. Gebruikt plastic kan dienen als grondstof voor fleece, tennisballen en nieuw verpakkingsmateriaal.

Niet elk type gesorteerd plastic is geschikt voor hergebruik. „Onzuivere kunststoffen worden verwerkt tot secundaire brandstof voor cementovens”, verklaart Hekstra. „Zij zijn te zacht om als grondstof te dienen voor nieuwe producten, maar hebben wel een goede stookwaarde.” Het restafval gaat terug naar Nederland. „Nedvang is nog steeds eigenaar en heeft contracten met Nederlandse afvalverbrandingsinstallaties.”

Plastic verpakkingsmateriaal dat in Nederland is ingezameld door de proefgemeentes, gaat inmiddels naar Essen. Het contract van Remondis en Sita met Nedvang heeft een looptijd van een jaar. Daarna zal waarschijnlijk een Europese aanbestedingsprocedure volgen. „We zijn van plan ook in Nederland een sorteerinstallatie te bouwen. Je moet natuurlijk niet te lang met dat vuilnis blijven slepen.”