Prosecco, cava, als het maar bubbelt!

Rosé is blasé, bubbels zijn booming. Maar wat moet je weten over deze bubbels?

Dat ze helpen tegen hoofdpijn, bijvoorbeeld. En weinig calorieën bevatten.

Nederland, Assen (DR) , 11-aug-2004 Champagne glas. Foto: Sake Elzinga Elzinga, Sake

Kom je na een dag werken wat vermoeid thuis en voel je een lichte hoofdpijn opkomen? Ontkurk een gekoelde fles bubbels, drink, en de donkere wolk in je hoofd verdwijnt als sneeuw voor de zon. Een tip die mij eens werd toevertrouwd door een wijnkenner. Volgens hem – en vele, vele anderen – bezit mousserende wijn haast magische krachten.

Er is uiteraard getest.

Het werkt.

Je zou het zo kunnen zeggen: rosé is blasé, bubbels zijn booming. Alhoewel de verkoopcijfers van rosé niet afnemen, is de Italiaanse prosecco sinds twee jaar dé zomerhit. Ook de Spaanse mousserende wijn (cava) is populair, net als de crémant (Frankrijk) en sekt (Duitsland). Bubbels kenden de afgelopen jaren een double digit groeipercentage.

Ook de verkoop van champagne zit in de lift. In april besloot de Franse wijnbranche de streek waar de echte champagne wordt geproduceerd uit te breiden, de champagneboeren konden de vraag niet meer aan. Al kwam deze behoefte niet vanuit de Nederlandse markt. Nederlanders drinken gemiddeld één glas champagne per jaar – jawel, met Oud en Nieuw. In België, champagnekampioen, worden jaarlijks gemiddeld twee flessen per inwoner gedronken.

„Nederlanders willen het liefst betaalbare bubbels. We kopen onze wijn in de supermarkt of wijnhandel, slechts 15 procent van onze wijnconsumptie drinken we in een restaurant”, zegt Cees van Casteren, vinoloog en mede-auteur van het boek Bubbels. „Maar we kruipen de laatste jaren een beetje uit de calvinistische hoek en zien bubbels als luxe en ideaal aperitief. Vooral prosecco omdat het licht en frivool is.”

Connaisseur Ton Schermer van champagneproeverij.nl merkt ook een groeiende belangstelling voor bubbels. Hij geeft tegenwoordig zo’n drie proeverijen per week. „We zijn inmiddels gewend om mousserende wijnen te drinken, dus willen we er ook meer van weten. Een Freixenet laten we nu voor wat-ie is en we zoeken speciale bubbels. Zo maakt champagnehuis Mumm mousserende wijn in Californië. Heerlijk, en gewoon te koop bij Gall & Gall. Maar de cider uit Normandië is ook prachtig met zijn lichte tinteling. Wie weet wordt dat de nieuwe zomerhit.”

Prosecco kun je inmiddels al bij de Aldi in een blikje kopen (89 cent). In 2006 bracht Paris Hilton Rich Prosecco op de markt (ook in blik). Champagnemerk Pommery heeft Pop, een miniflesje met rietje, de tegenhanger van de Baby Piper van Piper-Heidsieck.

Iedereen drinkt bubbels. De modewereld, filmsterren, autocoureurs, wielrenners, bootbezitters en de helft van de resterende wereldbevolking. James Bond drinkt sinds 1979 in zijn films nagenoeg alleen Bollinger champagne. En als Patsy bij Eddy de koelkast opentrekt in AbFab is deze tot de nok toe gevuld met flessen van dit merk: „Bolli, darling?”

Tijd voor enkele weetjes over champagne en andere schuimwijnen.

Hoe komen de bubbels erin?

Dan moeten we kijken naar het productieproces. Champagne is gemaakt van een combinatie van chardonnay (witte druif), pinot noir (rood) en pinot meunier (rood). Er zijn twee gistingsprocessen. Eerst worden de stille wijnen (geen bellen) gemaakt, vervolgens worden deze gemengd. Bij de tweede gisting (méthode traditionelle) gaat de wijn op de fles en wordt suiker en gist toegevoegd. Dan gaat de wijn de kelder in – als het champagne betreft minimaal vijftien maanden. Gist zet suiker om in alcohol en koolzuur, en voilà: de bubbels.

Dan zit er nog wel gistbezinksel in de fles dat eruit moet. Daarvoor worden de flessen in schuine rekken geplaatst zodat het bezinksel bij de kurk gaat zitten. De flessenhals wordt bevroren en ontkurkt: het bezinksel knalt eruit. De champagne die verloren is gegaan, wordt aangevuld met nieuwe wijn, en eventueel nog wat suiker en likeur. Kurk erop. Klaar. Volgens dezelfde methode worden ook crémants, cava’s en spumantes gemaakt.

Prosecco is géén champagne…

Bij prosecco vindt de tweede gisting op tank plaats (méthode Charmat of cuve close), net als bij de meeste sekt, moscato en goedkopere bubbels uit de nieuwe wereld. (De allergoedkoopste schuimwijnen worden als een softdrink gemaakt, met inspuiting van koolzuurgas.) Door de tankmethode smaakt prosecco anders dan de méthode traditionelle wijnen. Het is lichter en heeft een minder gecompliceerde smaak. Prosecco, gemaakt van de gelijknamige witte druivensoort uit Veneto (Noord-Italië), is trouwens niet altijd mousserend: je hebt tranquillo (stil), frizzante (licht mousserend) of spumante (mousserend).

Bubbels zijn light!

Bij veel bubbels heb je geen kurkentrekker nodig, dat is al één groot voordeel, en dan is het ook nog een relatief caloriearm drankje. Overal waar lucht is, zitten geen calorieën, en de toevoeging van suikers is betrekkelijk gering. Kies je eigen ‘light’-variant: extra brut (0-6 gram suiker per liter), brut (6-15g), extra-sec (12-20g), sec (17-35g), demi-sec (33-50g) en doux (meer dan 50g).

Is een proeverij nodig?

Ja en nee. Kamp A zegt dat zelfs kenners bij blindproeverijen niet altijd verschil proeven tussen een ‘proseccootje’ en champagne. Het smaakpallet is bij bubbels veel minder groot dan bij rood. Kamp B zegt dat er wel degelijk verschillen zijn te proeven, zelfs tussen champagnes onderling. Tja, wel is het wellicht dé manier om in betrekkelijk korte tijd allerlei ingewikkelde termen onder de knie te krijgen. Dan kun je meepraten over terroir, Blanc de Blancs en sabreren.

Sneller dronken van bubbels?

De bubbeltjes bevorderen het transport van alcohol naar de bloedbaan, blijkt uit onderzoek. Dus ja. Daar staat tegenover dat mousserende wijnen vaak een lager alcoholpercentage hebben dan stille wijnen. Voor wie wel bubbels wil drinken maar minder snel dronken wil worden: drink uit een breed coupeglas. Let wel: dit is een vloek voor echte liefhebbers, zij drinken mousserende wijn het liefst uit tulpvormige flûtes, en het allerliefst uit kristallen flûtes omdat de bubbels daar het langst in ronddartelen. Een eeuw geleden droeg een ‘echte heer’ trouwens bij feesten een roerstaafje bij zich om de bubbels uit het glas van zijn vrouw te verwijderen.

Als een vrachtwagenband

De druk in een champagnefles kan tot een druk van zes atmosfeer stijgen, zoiets als in een vrachtwagenband. Vandaar het dikke glas. Openmaken doe je door de fles wat schuin te houden – niet op iemands ogen gericht! – hand erop, kurk vasthouden, fles draaien en zachtjes ‘ploefff’ laten zeggen. „Als een vrouw die tevreden zucht”, aldus sommige connaisseurs.

Champagnecursus, oa. bij www.champagneproeverij.nl. Voor de liefhebber: 30 augustus, www.bubblesonthebeach.nl, Zandvoort aan Zee .