Op excursie naar Engels tv-dorp

Cranford is een van de best bekeken kostuumdrama’s van de BBC in de afgelopen jaren.

Het is opgenomen in het dorpje Lacock, dat wordt overspoeld door toeristen.

Cranford vertelt het verhaal van een besloten dorpsgemeenschap in 1842. Briggs, Nick

Zelden was een kostuumdrama zo populair als het veel bekroonde Cranford, een vijfdelige BBC-serie over een Victoriaans plattelandsplaatsje dat ten strijde trekt tegen de aanleg van een spoorlijn. Acteurs Judi Dench, Eileen Atkins en Michael Gambon hielden vorig jaar vijf weken lang ruim 7,7 miljoen Britten in de ban met hun hang naar etiquette, vileine roddels en angst voor de moderne tijd. Cranford was het best bekeken kostuumdrama in jaren. De serie, gebaseerd op de romans van Elizabeth Gaskell, gaat nu eens niet over naïeve en kokette meisjes zoals in kostuumdrama’s als Pride and prejudice of Wuthering Heights, maar over een vrouw, Matty Jenkins (een rol van Judi Dench) van eind zestig.

De NCRV zendt vanaf vanavond de serie uit die voor een toevloed aan toeristen zorgde in het Engelse dorpje Lacock, waar de serie werd opgenomen. Het plaatsje was ook het decor van veel andere kostuumdrama’s van BBC en ITV, zoals Emma, Pride and prejudice en The Mayor of Casterbridge.

Het goed geconserveerde dorpje Lacock uit de Middeleeuwen ligt in het graafschap Wiltshire. In de serie komen de bewoners in opstand tegen de eerste spoorlijnen. Nu, 166 jaar, is Lacock knap lastig per trein te bereiken. Destijds vonden ook in het echt discussies plaats langs welk traject de spoorlijn Londen-Bristol zou moeten lopen. Isambard Brunel, hoofdingenieur van de Great Western Railway Co., wist uiteindelijk Lacock te sparen, zodat treinreizigers tegenwoordig moeten uitstappen op het station van het nabijgelegen Chippenham om vandaar een bus of taxi te nemen.

De toeristengidsen hebben niet gelogen: Lacock is een idyllisch dorpje met een klooster en lieflijke cottages. De eerste stop is The Red Lion Pub in High Street. Dit monumentale roodbruine pand doet in de tv-serie dienst als ‘Johnson’s Universal Stores’, het winkelhart van Cranford waar miss Matty zich door de eigenaresse bijna laat verleiden tot de aanschaf van zeer dure zijde.

In The Red Lion Pub is de huidige eigenaresse minder behulpzaam. De vrouw achter de bar is niet happig om veel te vertellen. „Ik heb weinig van de opnamen gezien”, bromt ze. „Als ik ’s ochtends naar mijn werk ging, plaatsten ze een blauwe voorgevel voor de ingang en werd het hier aardedonker. Tegen de tijd dat ik ’s avonds m’n spullen pakte om naar huis te gaan, was het bouwwerk alweer verdwenen.”

In het postkantoortje, even verderop, ontpopt eigenaar Emma Hands zich als een spraakwaterval. Haar zaak Hands, die in de serie dezelfde naam heeft, heeft nationale faam gekregen dankzij de serie. „Alle toeristen willen weten of ik Dame Judi heb ontmoet”, zegt Hands lachend.

De serie Cranford gaat over maatschappelijke veranderingen, en daar zitten de bewoners niet op te wachten. Maar ook nu niet, zo blijkt. Het postkantoor vormde destijds het middelpunt van de gemeenschap en dat is nog steeds zo. „De Britse regering heeft besloten 2.500 kleine postkantoren op het platteland te sluiten, waaronder dat van Lacock”, zegt Hands. Er zijn meer overeenkomsten tussen tv-dorp Cranford en het plattelandsplaatsje Lacock. „De onderlinge solidariteit is groot”, zegt Hands. Ze denkt dat gemeenschapszin, een belangrijk thema in de serie, ervoor heeft gezorgd dat de serie in Groot-Brittannië zo populair is geworden.

Op de hoek van West Street ligt het huisje van de gezusters Jenkyns uit de serie. Achter de blauwgroene voordeur, voert een halletje met de laaghangende balken naar een kleine achterplaats. Het oogt precies hetzelfde als op tv. Overbuurvrouw Luli Tapp vertelt dat de vrouw des huizes dagelijks bezoek krijgt van dagjesmensen die met haar op de foto willen.

De dorpsbewoners hebben weinig moeite met de toeristen. Er kwamen altijd al dagjesmensen naar het monumentale dorpje dat wordt beheerd door de National Trust (een soort monumentenzorg). „Voordat we hier een serie of film opnemen overleggen we met de bewoners”, zegt Graham Heard die als beheerder is aangesteld. „Meestal geven de dorpelingen hun goedkeuring, omdat het geld dat we met tv-opnamen verdienen terugvloeit naar de gemeenschap.”

Bij het kantoor van de National Trust staat inmiddels een agente. Er zijn voor de zoveelste keer rotsen en stenen uit tuinen gestolen. Dit kleine drama zou zomaar een verhaallijntje kunnen zijn in Cranford. En wat zou over dat kleine dorpsleed fijnzinnig geroddeld worden.

Cranford: vanavond,Nederland 2, 20.55 uur.