Europa moet de Roma bescherming bieden

De fundamentele rechten van Roma worden overal verwaarloosd. De EU en Nederland moeten ingrijpen, vinden Jan Marinus Wiersma en Ruud Dijksterhuis.

Terwijl de kranten berichtten over het vuilnis in de straten van Napels, was Europa vorige maand ook getuige van een ernstige vorm van racistisch geweld tegen Roma (zigeuners) in diezelfde stad. Op 13 mei moesten de 800 inwoners van Ponticelli, bij Napels, halsoverkop vluchten voor woedende brandstichters. Ze betichtten een meisje uit Ponticelli ervan een kind te hebben willen ontvoeren. De hele nederzetting brandde tot de grond toe af. Twee dagen eerder belandden vier molotovcocktails in een Roma-nederzetting aan de rand van Milaan. Meer incidenten volgden. Vorige week meldden Italiaanse media dat ook op Sicilië Roma het slachtoffer werden van racistisch geweld. De Italiaanse regering kondigde noodmaatregelen aan. Niet tegen de brandstichters, maar tegen illegale migranten die een „probleem voor openbare orde en veiligheid” vormen.

Het is een vervolg op de gebeurtenissen van november 2007. Een brute roofmoord aan de rand van Rome leidde tot een uitbarsting van geweld tegen Roma, de aankondiging van repressieve maatregelen en vervolgens bijna tot een diplomatieke rel. De Italiaanse eurocommissaris Frattini (Justitie) verklaarde dat je simpelweg „zo’n kamp in loopt en vraagt of de bewoners weten waar ze wonen”. Zo niet, dan kun je ze meenemen en terugsturen naar Roemenië.

Het is geen typisch Italiaans probleem. In de Europese Unie leven naar schatting 10 miljoen Roma; de meeste van hen in de nieuwe lidstaten. Vrijwel overal hebben zij te maken met structurele discriminatie, armoede en sociale uitsluiting. Alle integratieprogramma’s en hulpprojecten ten spijt, is daarin de afgelopen twintig jaar nauwelijks iets veranderd: Roma zijn de outcasts van de samenleving. De toezeggingen die de nieuwe lidstaten bij toetreding deden, hebben niet tot resultaten geleid.

Nu wordt duidelijk dat deze problematiek niet op één plek blijft. Roma uit de nieuwe lidstaten proberen als burgers van de Europese Unie – met dezelfde rechten en plichten als alle andere Europeanen – ook buiten hun eigen land een toekomst op te bouwen. Daarmee dringt zich steeds luider de vraag op hoe de EU hiermee om moet gaan.

Hoewel de verantwoordelijkheid in de eerste plaats bij de nieuwe lidstaten en hun lagere overheden ligt – zij moeten gelijke behandeling van Roma garanderen en concreet invulling geven aan een effectief integratiebeleid – heeft ook de EU een rol te vervullen. Zij kan niet toelaten dat de fundamentele rechten van zoveel Europese burgers veronachtzaamd worden.

Bovendien is de situatie van Roma niet te vergelijken met die van andere minderheden in Europa: zij kunnen niet ‘terugvallen’ op ruggesteun van een land van oorsprong.

De Europese Unie heeft de middelen tot haar beschikking om veranderingen tot stand te brengen. Brussel moet erop toe zien dat lidstaten hun verplichtingen en toezeggingen nakomen en toepassing van het gelijkheidsbeginsel en antidiscriminatiewetgeving afdwingen. De EU moet een coördinerende rol spelen, zowel richting lidstaten als tussen verschillende Europese beleidsterreinen, en geld vrij maken voor projecten gericht op Roma. Het dagelijks bestuur van de EU is gevraagd een inventarisatie te maken, maar de plannen laten op zich wachten. Het past in een patroon. De afgelopen jaren is gebleken dat de Brusselse bureaucratie niet in staat is geweest de kwestie voortvarend ter hand te nemen. Het is tijd dat daar verandering in komt. Het Nederlandse kabinet kan een voortrekkersrol spelen, die naadloos aansluit bij de centrale plaats van mensenrechten in zijn buitenlandse beleid.

De Europese regeringsleiders moeten deze week een signaal afgeven dat de instellingen van de Europese Unie de coördinerende taak die zij zouden moeten spelen serieus moeten nemen. Daar moet ook premier Balkenende zich hard voor maken.

Jan Marinus Wiersma is europarlementariër voor de PvdA.Ruud Dijksterhuis is directeur van de Spolu International Foundation.

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Roma

De directeur van Spolu International Foundation wordt in het artikel Europa moet Roma bescherming bieden (23 juni, pagina 7) Ruud Dijksterhuis genoemd. Hij heet Ruus Dijksterhuis.

Rectificatie 2

Correcties en aanvullingen

Roma

In het artikel Europa moet Roma bescherming bieden (23 juni, pagina 7) wordt de directeur van Spolu International Foundation Ruud Dijksterhuis genoemd. Zij heet Ruus Dijksterhuis.