Acteerstudent wil het liever zelf bedenken

Scène uit de voorstelling Idioot van de Utrechtse eindexamenkandidaten. Foto C. Degener Degener, C.

Theater ITs Internationaal Theaterschoolfestival. Afstuderende acteursklassen van Amsterdam, Maastricht, Arnhem, Utrecht. T/m 28/6 in Amsterdam. Inl 020-5205320 & www.itsfestival.nl

Het meisje op het podium zegt: „Misschien sta ik hier wel voor de laatste keer. Misschien heb ik straks geen werk. Dan ben ik niemand meer.” Het is een harde waarheid die deze studente van de Acteursopleiding in Utrecht te berde brengt. Nu mag zij met de afstudeervoorstelling van haar klas in het Amsterdamse Frascati staan, maar wat moet zij later? Zien de castingdirecteuren en de leiders van de grote gezelschappen haar staan, tijdens het theaterschoolfestival ITs, of gaat zij vandaag roemloos ten onder?

Alle Nederlandse en enkele buitenlandse theaterscholen sturen hun laatstejaarsstudenten naar het ITs. Dans, mime, kleinkunst en muziektheater laten die scholen zien, terwijl kersverse regisseurs hun kunsten op ervaren acteurs mogen uitproberen. In de eerste dagen van het ITs waren de acteursklassen van de vier grote opleidingen te zien: Amsterdam, Maastricht, Arnhem, Utrecht. Wie in deze massa wil opvallen, moet wat te zeggen hebben.

Het klasje uit Utrecht heeft, op het twijfelende statement van bovengenoemde studente na, weinig mee te delen. De vijf door Marcus Azzini geregisseerde jongelui spelen Idioot, naar de film The Idiots van Lars von Trier. Daarin gedragen normale mensen zich abnormaal in de hoop de maatschappij eens flink te ontregelen. Maar de theaterversie ontregelt niet, ze verveelt alleen. Een jongen maakt spastische gebaren, een ander staat in z’n onderbroek heen en weer te schudden en even later staren ze allemaal zwijgend naar de zaal, wel tien minuten lang. Zo verdoen zij hun kostbare tijd.

Net als Idioot ontstonden ook vrijwel alle andere eindexamenproducties van de toneelklassen uit improvisaties. Ook Arnhem en Amsterdam kozen niet voor een bestaand toneelstuk. De nieuwe spelers willen allround makers zijn, met zelf aangedragen materiaal en met eigen montages.

De afzwaaiers van de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie storten zich in 90 Minuten op een wild programma vol zang en cabareteske acts. Woeste klanken uit Orffs Carmina Burana vermengen zich met pop en het spektakel eindigt met een extatische vrijpartij. Kevin Schoonderbeek trekt de aandacht in hilarische performances. Lieke van den Broek heeft een prachtige alt. Maar anderen, niet eens de minsten, raken ondergesneeuwd. Wie kwam op het onzalige idee om alle tweeëntwintig afstuderende kleinkunstenaars en acteurs tegelijk het podium op te jagen? Tel daarbij het drukke, door Ola Mafaalani geregisseerde gedoe en wat je bijblijft is een hoop herrie.

Ook de Toneelacademie Maastricht komt met een lawaaierig stuk. Een bestáánd stuk, dat wel. Acht is gebaseerd op Het koude kind van de Duitse schrijver Marius von Mayenburgs, in een regie van Domien van der Meiren. Acht bizarre figuren ontmoeten elkaar in een bar. Hun gestoordheid leidt tot geweld en doodslag. Een varkenskop grijnst ons toe, een mes snijdt in een hand, een baby, goddank van plastic, wordt tegen de muur gekwakt. Geen fijnzinnig werk, maar Alejandra Theus, Sjoerd Vrins en de zes anderen leven zich er lekker in uit. Deze klas redt het wel.

En de mooiste voorstelling? Die komt uit Arnhem. De acht laureaten van de ArtEZ Toneelschool maakten onder regie van Franz Marijnen de verbazingwekkend rijpe tragikomedie Punt. Met perfecte overgangen, perfecte wendingen en nagenoeg perfect spel. Een groep jonge mensen (Anne Harbers, Isil Vos en anderen) komt bij elkaar om de verjaardag van Marjolein te vieren, die drie jaar eerder stierf. Misplaatste grappen, pijnlijke herinneringen en dwaze schuldgevoelens wisselen elkaar in hoog tempo af, maar wat werkelijk overweldigt is de liefde – voor de taal, voor de mens, voor treffende details.

Dat Punt is gebaseerd op de werkelijke dood van een van de meisjes uit het klasje, maakt niet eens meer uit. Punt spreekt voor zichzelf, precies zoals het moet.

    • Anneriek de Jong