Zwart cadeau

Weinig mensen wagen zich aan het bereiden van kreeft. Ook minister Verburg niet.

Foto Stichting Promotie Oosterschelde Kreeft Stichting Promotie Oosterschelde Kreeft

Hoe is het met de kreeft van minister Verburg? Bij de opening van het Zeeuwse kreeftenseizoen nam de minister de eerst gevangen Oosterscheldekreeft in ontvangst. En dankzij de Partij voor de Dieren strekt haar ministeriële verantwoordelijkheid zich nu uit tot het welzijn van deze ene kreeft. Er zijn Kamervragen over gesteld. „Wat is er daarna van hem geworden”, vroeg de Partij voor de Dieren zich af.

De minister had haar kreeft kunnen weggeven. Dat was een genereuze geste geweest. De Oosterscheldekreeft staat hoog aangeschreven. Het vlees is fijn van structuur en goed van smaak. Hij is beter dan de Noord-Amerikaanse importkreeft die doorgaans in Nederland is te krijgen. Ook om andere redenen kan een eigentijdse minister van Landbouw er mee aankomen. De Oosterscheldekreeft is een uiterst politiek correct dier. Hij wordt ambachtelijk gevangen, komt uit eigen wateren en vormt gezond, mager voedsel. De kreeftenstand wordt in Zeeland zorgvuldig beheerd, al is het zaak te waken voor overbevissing. De kreeft mag alleen met vergunning worden gevangen, van 1 april tot 15 juli.

De minister had haar dienstauto op de terugweg ook even kunnen laten stoppen bij Krabbendijke om de kreeft terug te zetten in de Oosterschelde. Op korte termijn is dat een aantrekkelijke optie voor de kreeft zelf. De Oosterschelde is na de aanleg van de Deltawerken een prettig leefgebied. Het steenachtige bouwmateriaal verwerkt in de dijken en dammen was al een mooi surrogaat voor de rotsachtige kust waar de kreeft graag huist, nu heeft het water na de aanleg van de Deltawerken ook het juiste zoutgehalte. Alleen extreme kou vormt nog een bedreiging. In de zeer strenge winter van 1963 is de populatie kreeften in de Oosterschelde bijna weggevaagd. De allersterksten hebben de kou overleefd. In betrekkelijk isolement – tussen Noordzee en Oosterschelde bestaat weinig uitwisseling – is de populatie, met de genen van de sterksten, weer tot bloei gekomen. Dat verklaart de uitzonderlijke kwaliteit van de Oosterscheldekreeft. Uiterlijk is de Oosterscheldekreeft te herkennen aan zijn bijna zwarte schaal met een zwartblauwe staart.

Op langere termijn was het terugzetten van het Verburgexemplaar niet alleen voor de kreeft maar ook voor de kreefteneter aantrekkelijk geweest. Verburgs kreeft zou nog lekker wat hebben kunnen doorgroeien voor hij definitief op het bord belandt.

Derde mogelijkheid: de minister had de kreeft mee naar huis kunnen nemen. Zou het integriteitbeginsel hiermee zijn geschaad? Dat lijkt me niet, kreeft is een prijzige delicatesse maar het zou om een erg grote kreeft moeten gaan wil de waarde de 50 euro passeren. Had ze hem meegenomen dan was hij in haar kookpot beland. Dapper, want maar weinigen wagen zich aan zelf bereiden van kreeft. Een steek met een pin of mes net achter de kop of met de kop vooruit in ziedend water is in restaurants een gebruikelijke handelwijze, maar menige hobbykok ziet daar tegen op.

Het koken van levende kreeften is de reden van de bekommernis van de Partij voor de Dieren. Tenzij kreeft eten sowieso uit den boze is, is de cruciale vraag wat de humaanste manier is om een kreeft aan zijn eind te brengen. ‘Humaan’ is het goede woord in dit verband, want het lijkt erop dat de mens meer lijdt dan de kreeft die het ondergaat. Het is gezien de bouw van zijn zenuwstelsel vrijwel uitgesloten dat de kreeft een vergelijkbare pijnervaring heeft als de mens

Het mag natuurlijk geen rol spelen, maar de kreeft is zelf ook geen lieverdje. Hij schrikt er zelfs niet voor terug om zijn soortgenoten op te eten. Met zijn wat sterker ontwikkelde rechterschaar grijpt hij zijn prooi, knijpt hem fijn en werkt hem dan met de linkerschaar naar binnen.

Ook in de keuken geeft de kreeft zich niet gemakkelijk gewonnen. En als de kreeft is gekookt dan moet de verdedigingslinie van de schalen nog worden doorbroken en is het delicate vlees alleen te verschalken met gespecialiseerd gereedschap. Het is de moeite waard, maar echt gemakkelijk gaat het niet. Noem het de wraak van de kreeft.

De Partij van de Dieren had zich het stellen van Kamervragen kunnen besparen. In de Zeeuwse media en op culinaire websites is uitgebreid verslag gedaan van de opening van het kreeftenseizoen en van het wel en wee van de daarbij betrokken kreeften. Volgens ooggetuigen heeft de minister de kreeft na het in ontvangst nemen toevertrouwd aan de zorgen van een kok. Die heeft hem daarna bereid samen met andere kreeften uit de eerste lichting en geserveerd aan de minister en de andere aanwezigen. Gerda’s kreeft is dus opgegeten.