Wouter Bos moet gaan voetballen

‘Soms is het voorbij. De PvdA moet nu liefdevol de stekker uit dit kabinet trekken, een hand omhoog steken, Balkenende en Rouvoet even omhelzen om met opgeheven hoofd te vertrekken. De emmer druppelde namelijk langzaam vol. En hoewel PvdA’ers masochisten zijn, moet je de zweep van de christenen niet meer op je blote rug willen voelen”, aldus Marcel Duyvestijn, Job van Amerongen en Eddy Terstal.

Wat een mooie en poëtische tekst. Als eenderde van het PvdA-kader zo hartstochtelijke kon schrijven, dan zouden velen achter de PvdA willen staan. Maar PvdA-leider Wouter Bos spiegelt zich niet aan zijn prominente leden. Wie ziet Bos als voorbeeld? De dans van woorden van Eddy en de anderen of het strakke door religie geleide hoofd van Rouvoet? Wat inspireert de sociaal-democratie in tijden van slechte peilingen? San Marco met zijn mannen is de inspiratiebron voor Wouter!

Het is niet de eerste keer dat hij zich spiegelt aan Oranje. Voor alle duidelijkheid, niet de koninklijke familie, maar de voetballers. Dít zijn de echte Oranjes die Wouter inspireren. De dans van voeten heeft gewonnen van de dans van woorden. Is dit vreemd? De sociaal-democratie, een van de oudste politieke bewegingen uit de moderne tijd, laat zich inspireren door voetballers! We leven in een vreemde tijd, de tijd van slechte peilingen. Ik begrijp Wouter Bos. Hij heeft gelijk. Immers, van dit ongrijpbaar spel valt veel te leren. Toch blijft de vraag overeind of Bos het zoveelste kabinet van Balkenende aan een zachte euthanasie zal helpen. Dat doet Wouter niet. Dus, laten we naar zijn groot voorbeeld, voetbal gaan kijken.

Wat is dit voor een spel? Waarom verbinden zoveel mensen wereldwijd hun emoties aan voetbal? Wat maakt voetbal in de mens los? Welke conditie schept het spel voor de intermenselijke relaties? Ik ben een voetballiefhebber. Al voordat ik wist waar Nederland lag, was ik een voetballiefhebber. In die tijd wist ik wie Cruijff was, maar ik wist niet precies waar Nederland lag. Het was de normaalste zaak van de wereld wanneer ik in Iran voor het Argentijnse elftal was. Moeten we dit in termen van kosmopolitisme interpreteren? Hier zie ik wel een vorm van kosmopolitisme zonder taal. Ik hoefde geen Spaans of Nederlands te spreken om de gevoelens van de Argentijnse aanvoerder Mario Kempes of de Nederlandse voetballer Johnny Rep te kunnen begrijpen. Waarom weet ik het nog? Omdat voor mij dit toernooi van 1978 het laatste vreedzame toernooi was, voordat de Iraanse revolutie compleet losbarstte. Maar er is meer aan de hand met het voetbal dan alleen maar kosmopolitisme.

Voetbal is niet de nieuwe religie. Het voetbal geeft wel een vorm van cohesie en saamhorigheid die religie allang niet meer teweeg kan brengen. Althans, dit geldt voor het christendom. Het spel verenigt de mensen. Ondanks de techniek ervan is voetbal een mysterie. Het lot en noodlot spelen daarin een belangrijke rol. Voetbal verheft en vernedert de mens. Saamhorigheid zonder God.

Evenmin is daarbij de mens de maat van alles. De bal is er nog. Niet de wil maar een combinatie van gebeurtenissen staat centraal. Alle voetballende naties willen immers weleens kampioen worden. De bal, dat mysterieuze ding, gunt dat niet aan iedereen. Niemand, zelfs de grote Cruijff niet, kan ons vertellen wanneer en hoe een land kampioen kan worden. Het lijkt erg op een Griekse tragedie, maar dan een moderne versie ervan: een tragedie zonder bloedvergieten. De winnaar van vandaag kan de verliezer van morgen zijn. Voetbal is tragisch: de tragiek van helden en hun ondergang.

Voetbal bindt. Het Nederlandse elftal is, zoals onze samenleving, een multiraciale pluriforme gemeenschap. Een paar namen: Giovanni Christiaan van Bronckhorst van Molukse afkomst, Ibrahim Afellay en Khalid Boulahrouz van Marokkaanse afkomst. Praten ze hierover? Doen ze iets aan hun religieuze of culturele achtergrond? Nee. Worden ze positief gediscrimineerd? Worden ze gezien als krachttalenten uit krachtwijken van Vogelaar? Nee. Worden ze door Wouter Bos gesubsidieerd? Nee en nogmaals nee. Ze kunnen gewoon goed voetballen en ze kennen de regels van het voetbal.

De voetbalregels zijn niet gebaseerd op shari’a, op Marokkaanse cultuur of op Surinaamse traditie. De regels zijn universeel en ze zijn cultureel en religieus neutraal. De scheidsrechters hebben een uniform en spreken de voetbaltaal. Ze dragen geen hoofddoek, keppeltje, of een kruis. Ze passen gewoon de regels toe. Heeft Khalid ooit aan Marco gevraagd of hij rond 12.00 uur mag gaan bidden? Of heeft hij ooit gevraagd om een gebedsruimte? Nee, dat heeft hij niet gevraagd.

Hij is een Nederlander en een uitstekende voetballer. Hij strijdt als een held voor zijn kleur: Oranje. Geloof is zijn privézaak. De neutraliteit van de coach, de neutraliteit van de regels en de neutraliteit van hun uiterlijke verschijning, namelijk hun uniform, maakt dat de mensen met verschillende afkomst een groep kunnen vormen, die zelfs in staat is de tragediën te doorstaan. En de laatste, maar niet de minst belangrijke factor is de toeschouwer. Ook hij is neutraal. De toeschouwer juicht en huilt met het team en kijkt niet naar kleur, afkomst of religie. Dit moet ons ideaal zijn. Een neutrale staat met neutrale regels die aan iedereen kansen biedt.

Wouter Bos ziet het dus goed. Maar heeft hij genoeg lef om de multicultidwepers van zijn partij de regels van het voetbal te leren? Hier moet Bos leiderschap tonen, zoals Marco van Basten, die in de voetsporen van Rinus Michels leiderschap durft te tonen. Bos moet Cohen, Vogelaar en andere miserabele multicultiknuffels durven vervangen door mensen die weten hoe een echte en duurzame cohesie tot stand komt. De PvdA moet nu liefdevol de stekker uit deze multiculturele klucht trekken, een hand omhoog steken, Vogelaar c.s. even omhelzen, om hen met opgeheven hoofd te begeleiden naar de uitgang. Voetballen, dát moet Bos doen. Dan sta ik ook achter hem.

Reageren kan op nrc.nl/ellian