Voor aalmoes breekt de hangjeugd botten

Regeringspartij ZANU-PF laat de allerlaatste schroom varen voor de beslissende ronde van de verkiezingen, aanstaande vrijdag. Heel Zimbabwe loopt nu gevaar.

Stokslagen op voetzolen zijn een veel voorkomende geweldsmethode. Barbee, Jeffrey

Zingen, moest ze. Zoals Mugabe zingt. „Hondo here? Kana uchida hondo tauya ne hondo kunemi”: „Als je oorlog wilt dan kun je oorlog krijgen”. Van acht uur in de ochtend tot vier uur in de middag zong Naume Makurumidze, terwijl ze onophoudelijk werd geslagen op benen en billen. Haar onderlichaam is bedekt met de paarse gloed van gebroken bloedvaten. De rechterarm waarmee ze de stokslagen probeerde af te weren, brak.

De beulen die haar zo toetakelden, zongen ook. Dat Zimbabwe nooit meer een Britse kolonie zal worden. Dat oppositieleider Tsvangirai het land in de uitverkoop heeft gedaan, aan de blanken. „Jongens waren het”, zegt ze. „Ik ken ze allemaal.” De hangjeugd uit de verpauperde flat om de hoek van haar huis in de buitenwijk van Harare is nu ingehuurd door regeringspartij ZANU-PF. In ruil voor een aalmoes moeten zij er voor zorgen dat vrijdag, bij de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, de nederlaag van Mugabe in maart wordt omgezet in een overweldigende overwinning. „WW noemen ze dat”, legt Naume uit, „win or war”. Mugabe wint vrijdag, of het wordt oorlog.

De strafcampagne die de regering begon na de verloren eerste ronde is niet langer beperkt tot het platteland, waar duizenden oppositieaanhangers werden verminkt, tientallen vermoord. De kamers in deze kliniek in de hoofdstad zijn de afgelopen dagen volgestroomd met toegetakelde stedelingen. Zeker dertig nieuwe opnames per dag in dit hospitaal alleen al. Heel Zimbabwe stinkt nu naar bloed.

Dat het platteland moest boeten voor Mugabe’s nederlaag was voorspelbaar. Daar woont de traditionele aanhang van de president die hem voor het eerst in 28 jaar in de steek heeft gelaten en daar vrijwel ongezien voor gestraft kon worden. Met wegversperringen tot in de verste uithoeken van het land, en een de facto reisverbod voor diplomaten en hulporganisaties, konden de stoottroepen ongestoord hun gang gaan. Nu de oorlogsveteranen en jeugdmilities hun werkgebied naar de grote stad hebben uitgebreid en in het volle daglicht kiezers ontvoeren, is duidelijk dat de president ook zijn laatste restje schroom laat varen.

De slachtoffers in deze kliniek laten zich door het geweld niet op andere gedachten brengen, zeggen ze. „Natuurlijk stem ik vrijdag MDC, juist nu”, zegt Naume.

Vervolg Zimbabwe: pagina 4

Oppositie twijfelt over deelname tweede ronde

Maar in het hoofdkantoor van de oppositie, Harvest House, sloeg gisteren de twijfel toe. De woordvoerder van Tsvangirai verklaarde dat de partij onder druk staat van de geslagen aanhang en overweegt niet deel te nemen aan de tweede ronde. De tweede man van de partij, Tendai Biti, zit vast op beschuldiging van hoogverraad en hangt de doodstraf boven het hoofd.

Niet alleen partijleden lopen gevaar, ook hun families. Dinsdag werd het lijk van de vrouw van de MDC-burgemeester van Harare teruggevonden. Ze was onherkenbaar verminkt. Ook de echtgenotes van vier andere oppositieleden werden doodgeslagen.

Aanstaande maandag moet de partij de beslissing nemen of doorgaan onder de huidige omstandigheden nog verantwoord is. De MDC staat met de rug tegen de muur. Maar de kieswet laat er geen twijfel over bestaan: als een van de partijen niet meedoet aan een tweede ronde, blijft de president automatisch staatshoofd.

Ook de buitenlandse diplomatie twijfelt. Op westerse ambassades werd deze week druk gediscussieerd over de vraag of de internationale gemeenschap de verkiezingen niet op voorhand ongeldig moet verklaren. „Dat zou beter zijn voor onze geloofwaardigheid”, zegt een diplomaat.

Maar zo’n verklaring zou ook koren op de molen zijn van Mugabe, die de huidige economische chaos wijt aan het westerse gebrek aan respect voor de soevereiniteit van Zimbabwe.

In dit conflict staan Europa en de Verenigde Staten buitenspel.

Voor het eerst hebben ook de buurlanden hun onvoorwaardelijke steun voor Mugabe ingetrokken. President Mbeki van Zuid-Afrika probeerde afgelopen woensdag Mugabe vergeefs te bewegen tot afgelasting van de verkiezingen en tot onderhandelingen met de oppositie. Tanzania, Kenia, Zambia en zelfs Mugabe’s trouwste bondgenoot Angola zeggen nu openlijk niet langer te geloven in vrije en eerlijke verkiezingen in Zimbabwe.

Nog geen duizend waarnemers kregen accreditatie om toe te zien op de stembusgang bij meer dan negenduizend stemlokalen. Werden de bureaus in maart nog bemand door onderwijzers, nu heeft de regering daarvoor politieagenten en de beruchte jeugdmilities en oorlogsveteranen aangewezen.

De vierhonderd waarnemers van het regionale samenwerkingsverband SADC zijn zelf doelwit geworden van Mugabe’s intimidatiemachine. „Onze waarnemers worden ook tegengehouden bij de wegversperringen”, vertelt het hoofd van het SADC-orgaan voor veiligheid, Tanki Mothae uit Lesotho. Waarnemers waren deze week getuige van de moord op twee MDC-activisten. „We hebben de politie gevraagd de gang van zaken te onderzoeken”, zegt hij, ook al werden veel oppositieaanhangers de afgelopen weken juist op politiebureaus afgeranseld.

SADC spreekt haar zorgen uit, maar wil onder geen beding de verkiezingen dwarsbomen. „De grondwet schrijft voor dat deze tweede ronde moet worden gehouden”, zegt Mothae, onvermurwbaar diplomatiek. „Alleen Zimbabweanen kunnen beslissen wat ze willen. Wij kunnen alleen achteraf bekijken of sprake was van eerlijke, vrije verkiezingen.”