Inwoners New Orleans vrezen nieuwe Katrina

Drie orkaanseizoenen na Katrina is de waterkering van New Orleans nog niet hersteld. „We zitten als ratten in de val”, zegt een inwoner. Arcadis helpt bij de wederopbouw

„Meneer Perkins lachte mij uit”, zegt Valeria Schexnayder (61) voor haar lilakleurige huis in de Lower Ninth Ward van New Orleans. „Buurvrouw, dit is loos alarm net als de vorige keren. Over drie dagen ben je weer terug, zei Meneer Perkins toen ik ging evacueren”, vertelt ze terwijl tranen wellen in haar doffe bruine ogen. „De vloedgolf heeft zijn huis opgepakt en drie blokken verderop neergekwakt. Meneer Perkins is zes maanden later gevonden. Dood natuurlijk. De rest van de buurt is gone, weg. Dood of vertrokken. Net als mijn nichten, oom en moeder.”

Toen Katrina op 29 augustus 2005 over New Orleans raasde, was de waterkering niet opgewassen tegen het water. Wijken werden verwoest. Er vielen 1.400 doden in de staat Louisiana en een kwart van de 500.000 inwoners van New Orleans keerde na evacuatie niet terug. Dit nooit meer, stelde het Amerikaanse congres. De volksvertegenwoordigers maakten 16 miljard dollar (10,2 miljard euro) vrij voor het US Army Corps of Engineers, de Amerikaanse Rijkswaterstaat, om de dijken en waterkeringen te herstellen en te verbeteren. Nederlandse ingenieursbureaus als Fugro (40 miljoen), Royal Haskoning (150 miljoen) en Arcadis (200 miljoen) wonnen grote opdrachten om mee te werken.

Aan het begin van het derde orkaanseizoen na Katrina heeft New Orleans de waterkering nog lang niet op orde. Dit bleek vorige week tijdens een bezoek van een delegatie van Arcadis aan de stad.

In een wit busje met airconditioning tegen de klamme hitte worden de projectleiders van Arcadis en journalisten door de spookstad van Valeria Schexnayder geleid. „Dat zijn ingenieurs die de dijken opknappen?”, vraagt ze. Schexnayder is de enige die is teruggekeerd in haar deel van de straat. Waar eens haar buren hebben gewoond, ligt nu een met onkruid overwoekerd veld. „Er is nog geen spat veranderd. Laat ze dat wel beseffen. Als Katrina vandaag terugkomt, zitten we als ratten in de val. Het Corps laat ons stikken.”

Woensdag overhandigde het Amerikaanse KNMI computermodellen aan het Corps waaruit blijkt dat sommige dijken niet bestand zouden zijn tegen een zwakkere orkaan dan Katrina. Bepaalde laaggelegen wijken zouden weer overstromen.

Vanuit de vergaderzaal van het kantoor van Arcadis op de zestiende verdieping kijkt ingenieur Piet Dircke uit over een biljartlakenglad Lake Pontchartrain. „Dijken zijn hersteld en er zijn tijdelijke pompstations gebouwd op kwetsbare plekken. Maar er is nog veel te doen”, zegt de projectleider van Arcadis.

„In Nederland is de Randstad beschermd tegen een storm die zo krachtig is dat die gemiddeld maar eens in de tienduizend jaar voorkomt. Het Corps wil New Orleans in 2012 op een niveau brengen waarbij de stad beschermd is tegen een storm die eens in de honderd jaar voorkomt” , zegt Dircke. Volgens berekeningen van het Corps was Katrina een storm die eens in de vierhonderd jaar voorkomt. New Orleans zal dus ook na de dijkverbeteringen niet opgewassen zijn tegen een storm als Katrina.

Dircke: „Dat beschermingsniveau klinkt laag, maar de dijken in New Orleans zijn net zo hoog als die in Nederland. Het kost veel meer inspanning om New Orleans hetzelfde niveau van bescherming te bieden als de Randstad.”

New Orleans ligt aan de Golf van Mexico, een warme zee die als voedingsbodem dient voor verwoestende orkanen die op onvoorspelbare wijze aan land komen. Arcadis houdt bij de waterkeringwerken in New Orleans rekening met 152 mogelijke routes die een orkaan over de stad kan afleggen.

Bovendien liggen grote delen van New Orleans onder zeeniveau en wordt de stad doorkruist door grote kanalen die industriegebieden in directe verbinding stellen met twee grote meren, Pontchartrain en Borgne, de Mississippi rivier en de Golf van Mexico. Niet alleen ligt New Orleans onder zeeniveau, de Mississippidelta zakt steeds verder weg. „Deels is dat een natuurlijk proces, maar door bebouwing en de oliewinning wordt dit erger”, stelt projectleider Dircke. „De dijken van de Mississippi maken de situatie gek genoeg gevaarlijker. Sedimenten, meegevoerd door de rivier, horen in de delta op te hopen. Dat compenseert inklinking. De dijken houden dit natuurlijke proces tegen.”

Bij de monding van het Industrial Canal in Lake Pontchartrain varen bootjes met de delegatie van Arcadis onder een antieke spoorwegbrug. „Hier kon water zo vanuit het meer naar de stad stromen richting de Lower Ninth Ward”, zegt Dennis Kamber, een ingenieur van Arcadis gespecialiseerd in watermanagement. Kamber: „Wij hebben net twee ontwerpen bij het Corps ingediend voor een waterkering op deze plek.” Het is dan aan het Corps een voorstel uit te kiezen en de bouw aan een aannemer uit te besteden.

„Het is niet zo dat wij 200 miljoen dollar krijgen om één groot project te doen. Het is een raamcontract met verschillende onderdelen”, zegt de Amerikaan. Voor elke dijk en waterkering waar Arcadis daadwerkelijk meehelpt, wordt het bedrijf door het Corps betaald. „Het is niet zo dat wij een masterplan voor de kustbescherming van het gebied ontwerpen”, zegt Dircke. „Dat doet het Corps. Het is ongewoon dat zij zulke grote contracten uitbesteden. Om de regie helemaal uit handen te geven, zou voor hen te ver gaan.”

De jachten varen verder langs verlaten scheepswerven en half gezonken aken. Eindbestemming is een punt ten oosten van de stad waar twee brede kanalen, die in open verbinding staan met Lake Borgne en de Golf van Mexico, als een trechter in één kanaal worden geleid dat richting de stad loopt. De twee kanalen worden gescheiden door moerassen. „Deze driehoek is één van de kwetsbaarste watergangen rond New Orleans”, zegt Dircke. „Tijdens Katrina werd het water vanuit de Golf van Mexico door Lake Borgne en de kanalen in deze trechter geperst om onder hoge druk richting de stad te jagen.”

„Door de kanalen komt er ook steeds meer zout water in de moerassen”, zegt Donna Ours, ingenieur bij het Louisiana Department of Natural Resources. „Met als gevolg dat belangrijke bomen als cipressen uitsterven, waardoor de natuurlijke verdedigingslinie tegen oprukkend water verdwijnt.”

Vanuit de kajuit van het jacht wijst Dircke aan wat de bedoeling is. „Arcadis adviseert het Corps hier om een dam te laten bouwen die de twee kanalen en het moeras afsluiten van het kanaal dat naar de stad loopt. Er zal dan een plek komen waar kleinere schepen via een sluis door kunnen.” Ook werkt Arcadis aan een project om vers water naar de kwetsbare moerassen te laten stromen. Die kunnen New Orleans dan weer een beetje beschermen.

Arcadis wil graag de projecten in New Orleans gebruiken als uithangbordproject om in laaggelegen kuststeden opdrachten te verwerven. „Over dertig jaar woont 70 procent van de wereldbevolking in deltagebieden”, zegt Dennis Kamber. „Veel zijn niet optimaal beschermd en gezien de zeespiegelsstijging door klimaatverandering wordt beveiliging tegen water steeds noodzakelijker”, legt Dircke uit.

Na Katrina besloot gouverneur Schwarzenegger van Californië om de dijken in de San Francisco-delta te verstevigen. „Arcadis werkt daar nu al als onderaannemer bij een ander project in Californië”, zegt Dircke. „Voorzichtig zijn we ook aan het kijken wat we voor New York kunnen doen.”

Het tijdelijke pompstation aan het 17th Street Canal is na Katrina in 93 dagen gebouwd. „Na Katrina werden noodwetten afgekondigd waardoor er opeens heel veel mogelijk was”, zegt een technisch expert van het Corps die bij het pompstation werkt.

Maar of steden ook preventief gaan beveiligen is nog maar de vraag. Een commissie van het Amerikaanse congres concludeerde dat het Corps al voor Katrina wist dat de kustbeveiliging niet stand zou houden tijdens een grote orkaan. De lokale krant the Times-Picayune waarschuwde in 2002 al in een serie artikelen voor grootschalige overstromingen. Toch is er toen weinig gedaan.

„Er zullen vast wel steden zijn die denken: als het kalf verdronken is dempen wij de put”, zegt Dircke. „Maar Katrina heeft velen toch wakker geschud.” Op de vraag waarom het Corps niet eerder de waterkering verbeterde, zegt Mark Spillers, woordvoerder voor het Corps: „Dat dit hier in New Orleans kon gebeuren, daar hebben we nooit bij stil gestaan.”

Bekijk hoe New Orleans overstroomde op nrc.nl/economie

    • Melle Garschagen