Een discreet gezelschap van zwijgers

Families waarvan het vermogen varieert tussen de 25 en 250 miljoen euro kunnen een ‘single family officer’ in dienst nemen. Nyenrode leidt ze op.

Ilustratie Michiel van de Pol Pol, Michiel van de

Steeds meer families met een minimaal vermogen van een slordige 25 miljoen euro beschikken tegenwoordig over een zogeheten ‘single family officer’. Iemand die zich fulltime met hun vermogen bezighoudt en voor de familie in feite fungeert als een soort huisbankier. Met de snelle groei van het aantal mensen dat over een aanzienlijk vermogen beschikt is de vraag naar de single family officer zelfs zo toegenomen en is het beroep zo professioneel geworden dat deze beroepsgroep tegenwoordig op businessuniversiteit Nyenrode de opleiding ‘wealthmanagement’ kan volgen.

Vergelijkbare studierichtingen bestaan al in de Verenigde Staten en Zwitserland en zijn inmiddels overgewaaid naar Nederland. Een paar maanden geleden ging de eerste opleiding hier van start. Inmiddels is de tweede lichting bezig. Maximaal 20 single family officers kunnen tegen betaling van 4.000 euro deelnemen aan een vijfdaags programma. Ze worden bijgeschoold in fiscaliteit en vermogensopbouw, maar ook in andere zaken als bijvoorbeeld persoonlijke vaardigheden.

„Single family officers zijn buitengewoon discreet”, zegt Roy Kramer, programmadirecteur bij Nyenrode. „Het is een beroep van zwijgers. Soms weet hun omgeving niet eens voor welke familie ze werken. Maar zij hebben er behoefte aan informatie uit te wisselen met vakgenoten. Daarom zijn wij met de opleiding wealthmanagement begonnen. Nyenrode wil een platform zijn voor deze beroepsgroep.”

Een voorbeeld van de persoonlijke vaardigheden die ‘cursisten’ leren op Nyenrode is bijvoorbeeld mediation en het omgaan met ethische dilemma’s. „Stel dat de zoon of dochter die vader zou opvolgen in het familiebedrijf eigenlijk ongeschikt is. Dit gevoelige onderwerp is nooit serieus besproken, maar de opvolging komt dichterbij. Hoe maak je dat bespreekbaar als vertrouwenspersoon van de hele familie?”

Ook leer je hoe je een netwerk opbouwt van betrouwbare adviseurs. „Als family officer word je namelijk dagelijks benaderd door allerhande partijen die iets willen verkopen.”

Daarnaast staat liefdadigheid volgens Kramer op het programma. „Stel dat je opdrachtgever op een structurele manier aan ontwikkelingssamenwerking wil doen en een bedrijf in Afrika opent. Hoe regel je dan dat de fiscus dat als charity behandelt en niet ziet als een onderneming?”

Het kenmerk van single family officers is dat ze zich uitsluitend richten op één familie. De meesten zijn min of meer toevallig in het vak gerold. Ze waren bijvoorbeeld accountant of fiscalist in het bedrijf van de familie. Anderen leerden de familie kennen in hun functie bij een bank of een vermogensbeheerder.

Single family officers kunnen zowel zelfstandig werken als in loondienst van de familie. Er zijn offices, waar soms wel 50 mensen zich bezighouden met één familie. Daarnaast zijn er offices die voor een aantal families werken.

Adviseurs die bij een bank werken, worden niet toegelaten op de opleiding. „Het is een exclusief gezelschap”, zegt Kramer, „ze moeten onder elkaar vrijuit kunnen praten. We willen niet dat er tijdens of na de opleiding geacquireerd wordt.”

Toch is er bij banken wel behoefte aan dit opleidingsprogramma. „Het is een opleiding die wetenschap en zware praktijkervaring combineert”, zegt Peter Verbaas, directeur international private banking bij Van Lanschot. „Zeker kleine banken kunnen voor hun personeel niet zelf dit soort modules ontwikkelen.” Daarom begint Nyenrode komend najaar met een vrijwel identieke opleiding voor de ‘trusted advisors’ die in dienst zijn van banken.

Sommige docenten aan de wealthmanagementopleiding op Nyenrode werken zelf bij een bank, zoals Verbaas. „We hebben die mensen niet gevraagd wegens hun functie”, zegt Kramer. „Ze zijn gewoon de besten in hun vak. Docenten, ook van buitenlandse banken, staan in de rij om hieraan mee te mogen doen.”

Vormt de single family officer geen concurrent voor de bank? Kramer denkt van niet. „Banken kunnen niet hetzelfde serviceniveau leveren. Bij een bank heb je wel te maken met een vast aanspreekpunt, maar niet met een bankier die volledig voor één familie werkt. Hij schakelt collega’s in en iedereen doet een stukje van het werk. Minstens zo belangrijk is de onafhankelijkheid. Zelfs al prijst iemand die in dienst is van een bank de producten van zijn werkgever niet aan, er is toch altijd de schijn van belangenverstrengeling.”

Verbaas ziet de single family officer evenmin als concurrent, maar als aanvulling op de diensten die banken aanbieden aan zeer vermogenden. „Overigens denk ik dat continuïteit en deskundigheid weleens een probleem kunnen zijn voor kleine single family offices. Maar juist daarom zijn we complementair.”

Kramer schat dat het inschakelen van een single family officer interessant is bij een vermogen vanaf 25 miljoen euro. „Daar richten wij ons op. Maar in onze doelgroep zitten ook veel single family officers die werken voor families met minstens 250 miljoen euro.”

Verbaas denkt dat de keuze tussen een bank en een officer meer te maken heeft met de aard van het vermogen dan met de omvang. Want iedere situatie is op detailpunten vaak toch weer anders. „De ene situatie is ingewikkelder dan de andere. Sommige mensen hebben met een paar banken te maken. Ze bankieren bijvoorbeeld bij Van Lanschot, maar omdat ze zakelijke activiteiten hebben in Amerika, hebben ze daar ook een bank. Als ze ook nog iets specifieks doen waar wij niet in zitten, bijvoorbeeld scheepsfinancieringen, dan hebben ze daarvoor weer een aparte bank. Dan krijg je behoefte aan iemand die het overzicht houdt en kom je bij een single family officer uit.”

Vermogende particulieren die zelf geen gedoe aan hun hoofd willen hebben, ook dat is volgens hem een goede reden om een single family officer in te schakelen. „Zeer vermogenden worden benaderd door allerlei partijen. Iedereen wil wel iets van je. Banken willen financiële producten leveren, vermogensbeheerders willen hun vermogen beheren, ondernemers willen dat ze investeren in hun bedrijf, goede doelen doen een beroep op hen. Als je geen zin hebt om die partijen zelf te woord te staan, laat je dat over aan de single family officer.”

Maar er zijn meer zaken die bij de single family officer terecht kunnen komen. Ook de zogeheten conciërgefunctie wordt populairder. Dat is iemand die zaken organiseert die met lifestyle te maken hebben, zoals het selecteren van een perfecte au pair en het reserveren van een tafel in een sterrenrestaurant dat die avond eigenlijk al volzit.

Dat is een service die een enkele financiële instelling inmiddels levert, maar de meeste niet. „Ook dat kan in het takenpakket van de single family officer zitten”, zegt Verbaas. „Het is maar net wat je afspreekt.”