Dubbele signalen over de crisis

Zakenbanken moeten weer forse afschrijvingen doen op hun kredietportefeuilles en nieuw kapitaal aantrekken gaat steeds moeizamer. De kredietcrisis is nog lang niet voorbij.

Zit de pijn dan toch dieper dan gedacht? De cijfers van Lehman Brothers afgelopen maandag deden de financiële markten schrikken. Het zag er bij de Amerikaanse zakenbank nog slechter uit dan een week eerder al met voorlopige cijfers was aangekondigd.

Of valt het toch wel mee? Daar was Goldman Sachs op dinsdag. De zakenbank die als beste door de kredietcrisis heen zeilt, had opnieuw kwartaalcijfers die de financiële markten meevielen. Weliswaar een afschrijving van 775 miljoen dollar op hypotheken en verwante derivaten, maar de winst daalde maar 11 procent.

Verdorie, toch niet. Daar was Morgan Stanley woensdag met een winstdaling van 68 procent. Een nieuwe afschrijving van 1,75 miljard dollar gaf aan dat de tijd van afschrijvingen nog niet voorbij zijn voor veel banken.

Zo werden de beurzen deze week heen en weer geslingerd. De cijfers van de drie zakenbanken voeden de onzekerheid, ze maken duidelijk hoe diep de kredietcrisis gevoeld blijft worden in de financiële wereld. Morgan Stanley geldt op Wall Street als een bank die, ondanks eerder forse afschrijvingen en kapitaalinjecties door staatsfondsen, niet tot de bedreigde zakenbanken hoort. Maar als Morgan Stanley weer afschrijft, zullen anderen volgen.

Interessant is natuurlijk waarom bij de ene zakenbank de kredietcrisis veel harder toeslaat dan bij de andere. Lehman Brothers zat na het uitbreken van de crisis vorige zomer oorspronkelijk in de hoek van de banken waar de minste klappen vielen. Nu boekt de bank toch 4,1 miljard af en moest ze voor het eerst een kwartaalverlies rapporteren. Twijfels zijn er direct of de bank haar kredietportefeuille wel goed waardeert en er niet nog meer afschrijvingen zullen volgen. Zoals er meer onrust is of banken wel weten wat hun handelaren hebben gedaan.

Zo bleek bij Morgan Stanley een nu geschorste handelaar zijn kredietportefeuille iets te rooskleurig te hebben voorgesteld. En dat is eerder gebeurd, bij Credit Suisse en Lehman Brothers.

Morgan Stanley schreef in de eerste maanden van de crisis meer af en hield zijn hand op bij staatsfondsen om de balans sterk genoeg te houden. Maar zorgen zijn er nooit geweest om de bank, de topman John Mack overleefde zonder veel problemen de storm, terwijl collega’s bij zwaarder getroffen banken als Citigroup en Merrill Lynch konden opstappen.

Andere banken kijken jaloers naar Goldman Sachs, die vorig jaar al veel eerder was begonnen met het afbouwen van de hypotheekportefeuille en zelfs winst had gemaakt door te speculeren op de val van de huizenprijzen die de crisis veroorzaakte. De bank schreef deze week een relatief bescheiden bedrag af van 775 miljoen dollar op slechte hypotheken. Maar frappanter is dat Goldman Sachs ook weet te verdienen aan ellende van anderen. Zo haalde de handelsdivisie veel geld binnen door te adviseren bij de plaatsingen van nieuw kapitaal van de concurrenten.

Analisten van Goldman Sachs toonden zich deze week somber over het verdere verloop van de crisis. Zij voorspellen dat banken nog eens 65 miljard dollar aan vers kapitaal moeten ophalen om hun balans te versterken, met verwatering voor huidige aandeelhouders als gevolg. Beleggers staan, nadat al 42 banken in de VS geld hebben opgehaald, niet meer te dringen om bij te springen. Slechts in vier gevallen staat de koers van die banken nog boven de uitgiftekoers van de nieuwe aandelen.

Royal Bank of Scotland schreef in een rapport forse afschrijvingen te verwachten bij Amerikaanse en Europese banken. Hedgefondsmanager John Paulson zei op een congres in Monaco dat verliezen van de financiële instellingen op hypotheken, daarvan afgeleide derivaten en andere leningen kunnen oplopen tot 1.300 miljard dollar. Tot dusver hebben banken en verzekeraars voor 380 miljard dollar afgeschreven. Ook zijn woorden worden serieus genomen. Paulson verdiende miljarden voor zichzelf en zijn beleggers doordat hij de hypothekencrisis zag aankomen.

Natuurlijk werd er in de financiële markten ook op gewezen dat al deze partijen hun eigen belang hebben om hun pessimisme te uiten. Goldman Sachs en John Paulson zouden gespeculeerd kunnen hebben op dalende koersen van de banken, RBS zou bij zichzelf forse tegenvallers zien aankomen en wil niet negatief afsteken.

Hoe het ook zij, de tijden van onzekerheid zijn nog lang niet voorbij. En die onzekerheid blijft in ieder geval totdat de andere Amerikaanse en de Europese banken in juli en augustus met hun kwartaalcijfers komen. Citigroup gaf donderdag alvast een inkijkje in de kwartaalcijfers die over een maand bekend zullen worden. Financieel directeur Gary Crittenden zei dat er weer forse afschrijvingen te verwachten zijn die te maken hebben met riskante (subprime) hypotheken en met bedrijfsleningen. Niet zo hoog als de 10,5 miljard die Citi vorig kwartaal afboekte, maar wel aanzienlijk, was zijn waarschuwing aan beleggers.

En dat was niet alles. Citi ziet verliezen aankomen bij zijn creditcards, omdat de Amerikaanse consumenten het steeds lastiger krijgen. En als consumentenkredieten ook problemen gaan opleveren, gaat de crisis een volgende fase in.