De filevrije optie voor wie wil betalen voor snelheid

De Raad van State heeft eindelijk weer eens zijn zegen gegeven aan een uitbreiding van het wegennet: de A2 bij Utrecht mag worden verbreed van 6 naar 10 rijbanen (NRC Handelsblad, 11 juni). Helaas leert de ervaring dat dergelijke nieuwe rijbanen zonder aanvullende maatregelen weer razendsnel volstromen. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat doet er dan ook goed aan de overwinning te gebruiken om een fundamenteel andere weg in te slaan. Met de vier extra rijbanen kan de autobereikbaarheid namelijk aanzienlijk worden verbeterd zónder nieuwe files uit te lokken. Dat kan door, in navolging van Amerika, de extra rijbanen om te zetten in zogenoemde HOT-lanes: high occupancy toll lanes. Dergelijke HOT-lanes zijn toegankelijk voor drie typen weggebruikers: bussen, carpoolers, en betalende rijders. Net als op een reguliere markt wordt de prijs van de HOT-lane bepaald door vraag en aanbod. Hoe langer de file, hoe hoger de prijs. Zo is er altijd een filevrije optie voor de automobilist die écht wil betalen voor snelheid. De HOT-lanes kunnen bovendien veel sneller worden gerealiseerd dan een landelijk systeem van kilometerheffing. De benodigde wetgeving kan worden klaargestoomd, terwijl de nieuwe rijbanen worden geasfalteerd. Zo kunnen in een handomdraai congestievrije rijbanen worden aangeboden op een traject dat al jaren hoog in de file toptien staat. Als elders het voorbeeld wordt gevolgd en bestaande of nieuwe rijstroken worden omgezet in HOT-lanes, kan een landelijk dekkend systeem van filevrije banen worden gerealiseerd. Snel én wellicht met een groter maatschappelijk draagvlak dan het hevig bediscussieerde rekening rijden.

Karel Martens

planoloog, Radboud Universiteit Nijmegen.