Asko bewijst virtuoos eer aan Karlheinz Stockhausen

Klassiek In memoriam Stockhausen door Asko Ensemble, Ned. Kamerkoor, Radio Filh. Orkest o.l.v Wolfgang Lischke, James Wood. Gehoord: 19/6 Muziekgebouw aan ’t IJ Amsterdam.

Karlheinz Stockhausen, decennia frequent te gast in het Holland Festival, zou zijn tachtigste verjaardag in Amsterdam vieren met zijn nieuwe stuk Glanz. Het concert werd een In Memoriam voor de op 5 december overleden componist. Glanz, een absoluut prachtstuk, had na een fantastische en zeer aansprekende uitvoering veel publiek succes.

Het concert was geprogrammeerd als overzicht van diverse perioden uit zijn enorme, avant-gardistische oeuvre van 374 werken. Toch waren ook de eerste twee stukken vrij recent.

Het korte en radicale Punkte uit 1952 en meteen door Stockhausen teruggetrokken, ging in de derde en lange versie uit 1993 voor orkest. De losse pling-plong-noten – als sterren aan de hemel – zijn hier verdicht tot prettig aanhoorbare flarden, die uitmonden in een bijna traditionele finale. Het Radio Filharmonisch Orkest speelde het lastige stuk van een half uur alsof het nooit iets anders doet, onder leiding van Wolfgang Lischke, geflankeerd door twee harpen.

Dat visuele en theatrale van Stockhausen was er ook in de andere stukken. Litanei 97, een versie uit 1997 van een deel uit Aus den sieben Tage over de revolutionaire meidagen van 1968, is een ritueel voor een spreker en een koor. Het Nederlands Kamerkoor, als monniken gekleed in witte pijen, draaide op verschillende manieren rond dirigent James Wood.

Ondertussen reciteerde het op extreem elastische wijze een lange tekst van Stockhausen, waarin hij zegt dat hij niet zijn muziek maakt, maar als een medium de golven overdraagt die hij opvangt.

Ook in Glanz, een onderdeel van de cyclus Klang over de uren van de dag, waren de musici in het wit gekleed. Ze maakten rondjes langs de drie lessenaars en draaiden soms zelf rond. Glanz is een trio voor fagot, altviool en klarinet, gepositioneerd rond de lichtende piramide met incidentele bijdragen vanaf de balkons van hobo, trompet en trombone. Ook loopt er nog een aandoenlijke tubaïst over het podium.

De vele zeer gedetailleerde passages van de verschillende instrumenten staan los van elkaar maar klinken gelijktijdig en complementair, vaak zeer lyrisch en welluidend. Voor mij leek het er op dat de overleden Italiaanse componisten Bruno Maderna en Luciano Berio zich vanuit een andere wereld via het medium Stockhausen weer eens lieten horen.

De musici van het Asko Ensemble spraken tussendoor ook Latijnse teksten met lof voor God en hoop op vrede op aarde – en speelden uiterst virtuoos, vooral klarinettist David Kweksilber.

Glanz is een stuk om heel erg van te genieten, moge het nog vaak worden herhaald. Hoogtepunt was de bijdrage van hoboïste Marieke Schut op het balkon – een kwetterende vogel van Olvier Messiaen, de leermeester van Karlheinz Stockhausen.

Lees meer over Glanz op nrc.nl/kunst; beluister het stuk via Radio4.nl./hollandfestival