‘OM op Aruba is deel van verdeeld politiek stelsel’

Hij werd bekend door de zaak-Holloway, maar had zijn handen vol aan drugs en fraude. Nico Jörg verlaat het OM Aruba met kritiek op de rol van lokale media.

Drie jaar lang zat Nico Jörg in de top van het Openbaar Ministerie op Aruba, het laatste jaar als hoogste baas. Voor de buitenwereld is hij onlosmakelijk verbonden met de zaak-Natalee Holloway, de verdwijning van de Amerikaanse tiener in mei 2005. Eind 2007 sloot Jörg (63) de hogerberoepszaak tegen hoofdverdachte Joran van der Sloot, om de zaak in februari te heropenen op basis van de veelbesproken uitzending van Peter R. de Vries.

Voor de waarnemend procureur-generaal (pg) lag de uitdaging op Aruba echter vooral in de omgang met politiek en pers. In het krachtenveld tussen het gepolariseerde tweepartijenstelsel op het eiland speelt de lokale pers een belangrijke rol en ligt het OM veelvuldig onder vuur.

Na drie jaar in de tropen keert u terug in Nederland als advocaat-generaal bij de Hoge Raad. Wat zijn de knelpunten op Aruba?

„De grootste uitdaging is die van een klein parket. Met 45 man moet je alle taken van het OM vervullen, je moet alles in huis hebben. Toen ik na twee jaar als advocaat-generaal het stokje overnam van de pg, kreeg ik meer te maken met politiek en pers. Met name de pers was wel even wennen. In een lokaal dagblad werd ik een week voor ik begonnen was al afgebrand.”

Waarom?

„Het idee was dat ze met mij ‘van de regen in de drup’ raakten. Maar ik heb daar een goede modus voor gevonden: de kranten waar dat soort dingen in staat lees ik niet. Het is onbegonnen werk om tegen al die roddels in te gaan. ”

Waarom staat de pers zo vijandig tegenover het OM?

„Dat komt door de Fondozaak. Dat gaat om fraude bij een ontwikkelingsfonds waarvan oud-ministers van de Algemene Volkspartij (AVP) zijn aangeklaagd. Aanhangers van die partij, die nu in de oppositie zit, meenden dat de vervolging politiek gemotiveerd was door de huidige regering van de Movimiento Electoral di Pueblo (MEP). De pers spuit te veel onwaarheden en dat doet afbreuk aan de geloofwaardigheid van het OM. De politiek speelt daar weer op in. Het is een politiek krachtenveld en het OM zit er middenin.”

Het OM Aruba was een gesloten bastion. U heeft geprobeerd opener te worden, is dat gelukt?

„Dat is naar mijn idee wel gelukt. Er was een restrictief persbeleid, we hebben daarin meer openheid betracht. Dat heeft de pers wel gewaardeerd, geloof ik.”

Maar het maakt soms toch nog een wat moeizame indruk. De hoofdofficier die zich in de pers verspreekt…

„Nou, misschien één zinnetje. Dat we dachten dat de informatie van Peter R. de Vries een doorbraak betekende in het onderzoek naar de verdwijning van Natalee Holloway. Dat is niet gesubstantieerd. Er was een lichte vorm van euforie, we dachten dat we heel wat te pakken hadden. We zijn erop uit om de zaak op te lossen. Maar het heeft minder opgeleverd dan we hadden gehoopt.”

De zaak Holloway is niet afgesloten, is dat zuur?

„Nee. Ik heb wel de verschillende appèlfases gedaan, maar het is een zaak van het parket. Het onderzoek loopt nog steeds, al moet het een beetje concurreren met onze andere werkzaamheden. Als de zaak wordt opgelost na mijn vertrek vind ik dat niet erg. Integendeel.”

Op het nippertje is vorige week, vlak voor uw vertrek, een nieuwe waarnemend pg benoemd. Een eerdere afspraak met Dato Steenhuis ging op de valreep niet door. Ondertussen is er nog steeds een arbeidsconflict met de huidige pg. Waarom is de positie van procureur-generaal zo precair op Aruba?

„Het heeft te maken met de kleinschaligheid van het eiland. Daardoor krijgt een pg eerder te maken met politieke polarisatie. Op Curaçao is er nog de dubbele bestuurslaag van de Nederlandse Antillen als land en Curaçao als eiland. Maar als Curaçao straks land wordt en de dubbele bestuurslaag verdwijnt, zou daar iets soortgelijks kunnen gaan optreden als op Aruba.”

Door de veranderende staatkundige verhoudingen binnen het koninkrijk, de voorgenomen opheffing van het Antilliaanse staatsverband, zal er meer Nederlandse invloed op rechtshandhaving komen op de eilanden. Is dat een goede zaak?

„Het feit dat er een nieuw vormgegeven hof komt, onafhankelijk van de nieuwe landen Curaçao en Sint-Maarten, is goed. Maar ik zie niet zoveel in de afspraak van een pg voor de eilanden. Nu blijkt al dat een pg voor de Antillen niet heeft gebracht wat er van verwacht mag worden. Het is moeilijk om al die eilanden evenveel aandacht te besteden en goed te managen.

„Kijk naar Sint-Maarten en de conclusies van het WODC-rapport dat het eiland in de greep is geraakt van de georganiseerde misdaad. Een aparte pg voor elk eiland is beter, al kan de greep van de politiek op de pg dan groter zijn. Nu is ook op Aruba te veel het verwijt: de pg danst naar het pijpen van de regering. Dat is er niet uit te krijgen, omdat het wettelijke systeem zo is dat het inderdaad zou kunnen. Dat systeem moet dus worden aangepast.”