‘Je moet altijd achter je eigen mensen staan’

KNVB-directeur Henk Kesler ziet zijn vertrouwen in Marco van Basten op het EK vruchten afwerpen. „Maar als Oranje er na de kwartfinales uitligt, worden we alsnog gestenigd.”

Henk Kesler voor hotel Beau-Rivage in Lausanne waar Oranje verblijft tijdens het EK: „We moeten niet de ernstige fout maken te denken dat voetbal het belangrijkste in Nederland is.” Foto Michael Kooren Zwitserland, Lausanne, 19-06-2008, Interview Henk Kesler / Erik Oudshoorn./ Koen Greven foto's :Michael Kooren. Kooren, Michael

Toen in het najaar van 2007 met witte zakdoekjes werd gezwaaid in de richting van bondscoach Marco van Basten en het volk riep om Foppe de Haan, had directeur betaald voetbal Henk Kesler van de KNVB nog steeds de intentie door te gaan met de bekritiseerde oud-topvoetballer. Het Oranjelegioen wilde van Van Basten af omdat hij het Nederlands elftal niet aantrekkelijk liet voetballen. De 43-jarige coach had in de zomermaanden zelf al besloten met zijn trouwe volgers John van ’t Schip en Rob Witschge een club te gaan trainen.

Kesler heeft altijd geloofd in de capaciteiten van Van Basten, ook na de vroege uitschakeling op het WK in Duitsland. Nu op het EK alles anders is en Oranje als een van de favorieten voor de eindzege de kwartfinales heeft bereikt na drie opzienbarende zeges in de ‘groep des doods’, gloort zijn gelijk. „Je moet altijd achter je eigen mensen blijven staan”, zegt Kesler tijdens een lunch.

„Als ik Marco sprak had ik er altijd een heilig vertrouwen in dat het goed zou komen. Ik heb heel plezierig met hem gewerkt en zou het prettig hebben gevonden als hij bij de KNVB was gebleven. Veel mensen willen dit misschien niet horen, maar toen Van Basten had besloten zijn contract niet te verlengen gingen er heel wat stemmen op om hem ook het EK niet te laten doen. Ik ben er altijd stoïcijns onder gebleven. Nu is hij erin geslaagd van het Nederlands elftal een eenheid te smeden.”

De mededeling van Van Basten dat hij wat anders wilde doen – hetgeen later Ajax bleek te zijn – kwam voor Kesler op 4 december niet als een verrassing. „Hij had binnen de staf al eens de wens geuit bij een club te werken omdat je in vergelijking met het Nederlands elftal je spelersgroep dan meer kunt kneden, vaker patronen kunt uitproberen.”

In januari toog Kesler naar Barcelona om bij Johan Cruijff advies in te winnen over de opvolging. Die noemde twee namen die ook op de shortlist stonden van de KNVB: Bert van Marwijk én Fred Rutten, de succesvolle coach van FC Twente, die inmiddels een contract heeft getekend bij Schalke 04. Het werd Van Marwijk omdat hij bij Feyenoord en Borussia Dortmund meer internationale ervaring heeft opgedaan en omdat hij bij de voetbalbond het meeste vertrouwen genoot.

„Wij waren óók gecharmeerd van Rutten”, zegt Kesler. „Ik had al goede berichten over hem gehoord van Guus Hiddink. Ik ken Fred uit de tijd dat hij voorzitter was van de spelersraad bij FC Twente en ik penningmeester was van die club.”

De trainer die Van Basten opvolgt slaagde er met Feyenoord niet in zich te plaatsen voor de play-offs om een plaats in de voorronde van de Champions League. Kesler heeft daarover niet zijn bedenkingen gehad. „We hebben gekeken naar het materiaal waarmee Van Marwijk bij Feyenoord werkte. Hij had een smalle selectie. Het halen van drie gerenommeerde namen is geen garantie voor succes. Op een gegeven moment was er door de blessure van Roy Makaay zelfs geen spits. Hij heeft een uitstekende prestatie geleverd. Want door het winnen van de KNVB-beker plaatste Feyenoord zich voor Europees voetbal.”

Vooralsnog leeft Oranje in het tijdperk-Van Basten. Het Nederlands elftal vertoeft door de resultaten op het EK op een roze wolk. De Oranjefans maken het feest in Zwitserland compleet. „Een sociologisch onderzoek van de universiteit van Groningen bevestigt dat er twee zaken zijn die het Nederlandse volk bindt: het Koninklijk Huis en het Nederlands elftal. Dan moet het team wel goed spelen, want anders gaat men kankeren. Nederland is toch een verdeeld landje geworden. Maar hier bij het EK lopen vertegenwoordigers van VVD, CDA, SP en Partij van de Vrijheid hand in hand. Dit hadden we kennelijk nodig.”

Het is Kesler ook niet ontgaan dat Zwitserland de Nederlanders in de armen heeft gesloten. „Ze zijn lyrisch over ons. Er wordt in de kranten een heel positieve voorstelling van zaken over ons geschetst. Wij zijn de aardigste mensen, humorvol volk en we gedragen ons ook heel correct. Ik zou zeggen: kom eens in Nederland kijken, dan krijg je ook een ander beeld. Als je daar boven het maaiveld uitkijkt, word je een kopje kleiner gemaakt.”

Het calvinisme viert nog wel eens de boventoon, weet Kesler. Dat ondervond hij bij de (politieke) reacties op het voornemen van wereldvoetbalbond FIFA om te onderzoeken of het juridisch haalbaar is clubs te verplichten zes spelers uit eigen land op te stellen. „Die Europarlementariërs zeggen dan: ‘Mag niet’. Typisch Nederlands. Direct naar de regels kijken (het zou in strijd zijn met vrij verkeer van personen, red.). Moet ons calvinistisch landje dat vingertje heffen. Die betweters in de politiek. Analyseer eens wat die regel betekent voor de sport. Het gaat om hoogstens twee keer 90 minuten per week. Het Verdrag van Lissabon geeft ruimte voor een uitzonderingspositie van de sport. Manchester United, Chelsea, Arsenal spelen met louter buitenlanders. Gevolg: Engeland is hier niet.”

Kesler had over dit onderwerp tijdens het EK in Zwitserland een gesprek met onder anderen staatssecretaris Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken (vooral belast met Europese samenwerking), FIFA-baas Joseph Blatter en KNVB-secretaris Harry Been. De kwestie had ook aangeroerd kunnen worden bij het bezoek dat premier Balkenende aan de wedstrijd van Oranje tegen Frankrijk bracht, maar kwam toen in de euforie niet aan de orde. De minister-president noemde Kesler overigens George Kessler. De KNVB-directeur kan daar nu om lachen omdat de premier later toegaf hem even te hebben verward met de eveneens grijze oud-bondscoach.

Het invoeren van een regel om wel zelf opgeleide spelers (home grown player) uit andere landen toe te laten, vindt Kesler niet ver genoeg gaan. „Daar worden wij de dupe van. Dan halen ze heel jonge spelers bij ons weg. Er moeten regels zijn die voor alle landen gelden. Onlangs is er door de Franse club Caen weer bij Feyenoord een jongetje weggehaald. Die mocht zijn hele familie meenemen en gaat 30.000 euro per maand verdienen. Ik vind het een uitdaging te onderzoeken of de 6 plus 5 regel binnen de wettelijke mogelijkheden in te voeren is. We hoeven straks niet bang te zijn dat Nederlandse voetballers geen emplooi meer vinden in het buitenland. Onze beste spelers zullen altijd over de grens een club vinden.”

De KNVB gaat eredivisieclubs subsidie geven om de opleidingen samen te voegen. Vitesse en AGOVV, FC Twente en Heracles zijn al voorbeelden. „In de eerste divisie leiden ze op voor amateurclubs. Er stromen geen eigen spelers door naar het eerste elftal. Dat is niet de bedoeling. Er wordt daar inefficiënt geld verspild.”

Dat geldt ook voor bedragen die door clubs aan makelaars worden betaald en niet in verhouding staan tot de verrichte werkzaamheden. Kesler volgde in Lausanne een symposium over de rol van spelersbegeleiders in het profvoetbal. „In de periode tussen 1995 en 2000 hebben Gerard Bouwer (lid raad van toezicht, red.) en ik onderzocht hoeveel geld er door spelersagenten wordt onttrokken aan het betaald voetbal. We kwamen uit op 25 miljoen gulden. Dat is nu denk ik een veelvoud. Je wordt er een beetje moedeloos van. Negen clubs in Nederland doen mee aan een project van de FIFA waarbij alle geldstromen worden gecontroleerd. Eerst maar eens kijken wat daar uitkomt. Aan de praktijken van een man als Lemic (die bij PSV veel geld opstreek voor adviezen, red.) kan de KNVB alleen wat doen als er aangifte wordt gedaan.”

Het belang van het (betaald) voetbal moet volgens Kesler niet worden onderschat, maar ook niet overschat. „Het kabinet heeft ook ingezien dat sport van belang is en een bindende factor in de samenleving vormt. We werken goed samen. Ook met de voetbalwet. Bij ons zijn er geen lege stadions. Kijk maar naar AZ en FC Groningen. Ook dit jaar in de eredivisie weer meer toeschouwers en meer leden bij de KNVB. Tevens groeit het aantal vrouwelijke leden.

„De voetbaldichtheid is hoog in Nederland. Voetballende meisjes op een basisschool wordt als normaal ervaren. Natuurlijk zijn er ook voetbalhaters. We moeten niet de ernstige fout maken te denken dat voetbal het belangrijkste in Nederland is. Je houdt ervan of niet. Je moet iedereen zijn eigen mening gunnen. Of ze nu Rudy Kousbroek heten of Maarten ’t Hart.”

Kesler moet zich door de populariteit van Oranje nu een tevreden directeur voelen. „De ene keer word je toegejuicht, de andere keer uitgefloten. Dat is de vluchtigheid van het voetbal. Het gaat nu goed met het Nederlands elftal. Maar ik weet hoe het kan zijn als Oranje na de kwartfinales eruit ligt. Dan worden we weer gestenigd.”