IJslandse kroon keldert

Met 3,4 procent waardeverlies in een dag bereikte de IJslandse kroon deze week een nieuw en historisch dieptepunt. De waarde van de kroon ten opzichte van de munten van IJslands belangrijkste handelspartners – euro, dollar, pond – was nooit lager sinds het systeem van de zwevende kroon acht jaar geleden werd ingevoerd.

Sinds de jaarwisseling heeft de kroon ongeveer 40 procent aan waarde ten opzichte van de euro verloren. Een euro was op het dieptepunt deze week 128 kroon waard, tegen ongeveer 95 eind december. Ook ten opzichte van de dollar, het pond en de Scandinavische munteenheden verloor de IJslandse munt op vergelijkbare wijze terrein. Dit betekent duurdere import en hogere inflatie, die nu 12,3 procent bedraagt en volgende maand volgens de grootste IJslandse bank Kaupthing nog eens met 1 procentpunt zal toenemen.

Om de koers van de kroon te verdedigen verhoogde de IJslandse centrale bank eind maart de basisrente van 13,75 tot 15,0 procent – inmiddels bedraagt die overigens al 15,5 procent – maar na een aanvankelijke koersverbetering daalde de waarde van de kroon de laatste drie weken gestaag, met de 3,4 procent van woensdag als record. De belangrijkste oorzaak voor de diepe val van de IJslandse munt lijkt gebrek aan vertrouwen in het IJslandse financiële systeem en de drie grote banken – Kaupthing, Glitnir en Landsbanki.

De centrale banken van Zweden, Noorwegen en Denemarken zegden de IJslandse centrale bank, die over te weinig reserves beschikt (2,8 miljard dollar), onlangs een grote lening toe. Ook de regering kan met instemming van het parlement een grote lening opnemen in geval van een financiële crisis. Maar deze maatregelen hebben het internationale wantrouwen kennelijk niet kunnen wegnemen. De IJslandse banken moeten opnieuw hoge verzekeringspremies betalen als ze in het buitenland geld willen lenen. Voor Kaupthing is deze premie ongeveer 6 procent, drie keer zo hoog als een maand geleden.

Kaupthing en Glitnir profiteerden tot voor kort van de zogeheten carry trade, waarbij investeerders profiteren van grote renteverschillen tussen landen. Maar sinds februari zijn er geen nieuwe carrytradeleningen – zogeheten gletcherbonds – meer uitgegeven, omdat het effectieve renteverschil te klein is geworden door de hoge inflatie en de dalende koers. Volgens Landsbanki komt deze week 15 miljard kroon aan gletscherbonds vrij, maar de bank verwacht geen nieuwe leningen van dit type. In de tweede helft van dit jaar komt er in totaal voor 112 miljard kroon aan dergelijke leningen vrij.