Het volkssocialisme van Jan Marijnissen

Jan Marijnissen trad af en politici van van links tot rechts roemden zijn aardigheid. De Haagse elite verviel in bewieroking van de volkstribuun.

Maar aardig zijn is geen politiek criterium. De SP heeft een ideologie die met Marijnissen als boegbeeld veel armslag heeft gekregen in Nederland.

Onder zijn leiding is de SP opgeschoven van een maoïstische splinter die zich organiseerde rond lokale ‘aksies’ naar een landelijke parlementaire partij. De ideologie van de basis is gebleven, net als de flirt met het arbeiderisme van de klassenstrijd.

Naar eigen zeggen wil Marijnissen zich gaan wijden aan studie. Dan kan hij de achterstand inhalen die hij de afgelopen jaren heeft opgelopen. Zo schreef hij – in een recent opinieartikel – dat hij best voor Europa is, maar vervolgens versimpelt hij de Europese Unie tot de hobby van eurofiele federalisten. Behalve in België zijn er geen eurofederalisten meer te bekennen en de EU houdt zich (voor en na het Ierse ‘nee’) met veel meer bezig dan institutionele kwesties.

Marijnissen erkent sinds kort ook de reëel bestaande globalisering, maar zet zich meteen weer af tegen globalisering als het speelveld van het Angelsaksische neoliberalisme. Ook hier: het proces van globalisering is complexer dan de triomf van een sprinkhanenplaag zonder beschavingsdoel.

Het alternatief dat de SP-voorman aanbeveelt, is het ‘Rijnlandse model’. De Franse auteur Michel Albert (‘Reagan ou Rhénan’) heeft dat in 1991 al bezongen. Sindsdien hebben ook de Fransen en Duitsers links en rechts van de Rijn staatsbedrijven geprivatiseerd, pensioenen aangepakt, de zorg en sociale zekerheid gedeeltelijk hervormd.

De SP was en is tegen hervormingen van de sociale zekerheid en de zorg. De partij werpt zich op als noeste verdediger van bestaande voorzieningen en verworven rechten. De vraag naar de inrichting en betaalbaarheid van de verzorgingsstaat op de langere termijn als de bevolking ontgroent, ontwijkt de SP. Stem tegen is makkelijker dan denk mee.

In 2001 lanceerde de SP de campagne ‘Stop de uitverkoop van de beschaving’ tegen de marktwerking in het publieke domein. Ook al waren Nederlanders in materieel opzicht nooit zo welvarend als in dat laatste paarse jaar, het valse geloof dat het land voor de totale ontreddering stond, schoot wortel.

De partij van Marijnissen is solidair met de mensen op de werkvloer en in de publieke sector. Daar heerst in de SP-ideologie de knusheid van de traditionele gemeenschap die in de anonimiteit van de kosmopolitische markt verloren is gegaan.

Was het maar zo arcadisch.

Roel Janssen

    • Roel Janssen