Het mysterie van de slaap

Niemand mag beweren dat in slaap vallen gemakkelijk is. Want niemand, werkelijk niemand kan of wil mij uitleggen hoe het moet. Voor slapen is het talent om te kunnen stoppen met denken een vereiste. Denk ik. Veel verder ben ik nog niet gekomen in mijn zelfstudie naar het geheim van de slaap. Een geheim dat niemand met mij lijkt te willen delen.

Het is waarschijnlijk als met een goede goocheltruc, je kunt kijken wat je wilt maar je zal het mysterie erachter niet ontdekken. Hoe je het ook probeert. Ik zag vele vrienden, familieleden, en een enkele geliefde naast me in slaap vallen alsof ze ergens de stekker uit zichzelf kunnen trekken en de energietoevoer daardoor in één keer stopt. Ik zag ze wakker worden, een nachtelijk sms’je beantwoorden en daarna weer meteen in slaap vallen alsof je de slaap aan en uit kunt zetten zoals het uitkomt. „Het gaat vanzelf”, zeggen ze dan. Of: „Zodra ik mijn hoofd op mijn kussen leg, ben ik weg.” Het is het ergste dat je tegen een slapeloze kunt zeggen. De slaap bagatelliseren als een vanzelfsprekendheid, iets waar je niets voor hoeft te kunnen.

Een lange tijd achter elkaar niet of nauwelijks kunnen slapen is een voorproefje op de hel. De hel, dat ben je zelf. Je eigen gedachten. Malend. Rondjes draaiend. Als een oneindige achtbaan. De slaap zelf kent alleen maar onschuld. Het zijn de wakenden die slecht doen, nooit de slapenden. Wanneer je iemand ziet slapen is het haast onmogelijk haat te voelen. Ondanks de tomeloze jaloezie die je voelt. Al je slechte gedachten lijken overstemd te worden door de argeloosheid van een slapend mens. Soms, bij sommige mensen, kun je je niet voorstellen dat ze ooit anders deden, dat ze overdag hebben bewogen, rechtop zaten, voordrongen bij de bakker.

Zelf kun je je niet meer voorstellen dat je eens ruim voor de wekker insliep en uitgerust wakker werd. Dat je opgeruimd het Amsterdamse verkeer inging. Rode stoplichten van de groene onderscheidde.

Het is een zwaar gevecht om overdag van de slaap te winnen en je er ’s nachts aan over te geven. Soms droom ik overdag dat ik wakker ben.

Janneke van der Horst

    • Janneke van der Horst