Aanleg van wegen kan veel goedkoper

Autowegen en spoorlijnen worden doorgaans door overheden aangelegd.

Maar kunnen ze dat in hun eentje? Nee, stelde gisteren de commissie-Ruding.

Het staat er. ‘De commissie betwijfelt of de overheidsorganisaties voldoende zijn toegerust om hun zware taken bij aanleg en onderhoud van infrastructuur optimaal te verrichten.’ Er is het nodige mis met de aanleg van wegen, aldus het gisteren gepresenteerde advies Op de goede weg en het juiste spoor van de Commissie Private Financiering van Infrastructuur. Voorzitter is CDA’er Onno Ruding, voormalig minister van Financiën, gepensioneerd bankier, en voorzitter van het Center for European Policy Studies in Brussel.

Staat hier nu dat Rijkswaterstaat geen wegen kan aanleggen?

„Er staat wat er staat. We staan helemaal achter deze zin. We zeggen niet dat ze nog geen meter weg aan kunnen leggen. Wel denken we dat een combinatie van overheid én de private sector een beter resultaat oplevert. Het gaat dikwijls om ingewikkelde projecten. Het is een feit dat bij de rijksoverheid onvoldoende continuïteit is op het gebied van deskundigheid en ervaring. Dat betreur ik. Men huurt externe hulp in. Dat is duur en je bouwt er geen ervaring mee op. De private sector heeft dat wel in huis. ”

U pleit voor een actiever gebruik van private financiering bij wegenaanleg. Wat zijn de voordelen?

„De automobilist zal profiteren van een snellere aanleg van wegen. Ook de kwaliteit wordt verbeterd, want nu duren wegwerkzaamheden langer dan nodig. Er zijn ook financiële voordelen bij het Rijk. Vertragingen verdwijnen door de marktwerking. Ook wordt de productie goedkoper. De 10 tot 15 miljard euro waarover tot 2020 wordt gesproken bij pps-projecten (publiek-private samenwerking, red.) kan ten minste 10 procent goedkoper. Die besparing kan worden gebruikt voor infrastructuur: meer geld voor wegen en spoor.”

Hoe komt het dat Nederland zó weinig private financiering heeft?

„In tien jaar tijd zijn dat slechts vier projecten (A59 bij Den Bosch, N31 in Friesland, HSL-Zuid, en tweede Coentunnel bij Amsterdam, red.) geweest. Dat heeft ons verbaasd. Het heeft te maken met wederzijds argwaan en wantrouwen tussen overheid en private sector. Het heeft ook te maken met de terughoudendheid van de rijksoverheid.”

Wat is daar de oorzaak van?

„Onzekerheid, wellicht. Stel dat er gedonder komt, dan is men bang om kritiek op het besluit te krijgen. Maar als je alles publiek wilt bouwen, dan loop je ook het risico op kritiek. Kijk naar de Betuwelijn. Het is dus koudwatervrees. Ook zijn de transactiekosten erg hoog. De kosten van voorbereiding van publiek-private samenwerking werken remmend. Dat komt door het geringe aantal projecten.”

Betekent private financiering niet het beperken van de politieke macht?

„De politiek moet in een vroeg stadium worden betrokken bij de besluitvorming. Vervolgens wordt er een contract gesloten. Wat we niet kunnen verbieden, is dat drie jaar later politieke wispelturigheid optreedt vanwege andere ideeën over de samenleving. Maar wat wij dan wel vastgelegd willen hebben, is dat de overheid verplicht is de schade die daardoor ontstaat te vergoeden.”

Hoe wilt u de private partijen aantrekken?

„Wij doen een dringend beroep op de twee ministeries, Financiën en Verkeer en Waterstaat, om met de pensioenfondsen afspraken te maken. Zodat zij één groot bedrag ter beschikking stellen dat vervolgens in een fonds kan worden beheerd en waaruit verschillende projecten kunnen worden betaald. Dan krijg je een echte doorbraak.”

Lees het rapport via: nrcnext.nl/links