Scepsis over energieplan Van der Hoeven

Het kabinet ontvouwde zijn plan voor de Nederlandse energievoorziening. Is dit het antwoord op de stijgende vraag en de stijgende prijzen?

Het kabinet gaat scenario’s uitwerken voor kernenergie, teneinde de weg vrij te maken voor een volgende regering om nieuwe kerncentrales te bouwen; de Noordzee moet uitgroeien tot een belangrijke energiebron; baten uit aardgas moeten worden besteed aan het ontwikkelen van duurzame energie; het besparen van energie moet fors worden opgevoerd; en nieuwe technieken moeten worden ontwikkeld om het broeikasgas CO2 af te vangen en op te slaan.

Dit is een greep uit de variatie aan middelen die het kabinet wil inzetten om de problemen op energiegebied het hoofd te bieden, blijkt uit het Energierapport 2008, dat gisteren werd gepubliceerd. Er moet een omslag worden gemaakt naar een duurzame energievoorziening. De Nederlandse gasvelden raken in 2030 leeg.

„We moeten de transitie maken naar een schone, betaalbare en betrouwbare energievoorziening”, zei minister Maria van der Hoeven (Economische Zaken, CDA). Maar is het Energierapport het antwoord op mondiale problemen als de stijgende energieprijzen en de stijgende vraag naar energie? De eerste reacties van politici en energiedeskundigen zijn sceptisch.

Zo is het doel van het kabinet om in 2020 het aandeel duurzame energie op te voeren tot zeker 20 procent. Maar volgens het Milieu- en Natuurplanbureau kan met het huidige beleid hooguit 11 tot 17 procent duurzame energie worden gegenereerd. Het aandeel duurzame energie stagneerde vorig jaar op 2,8 procent.

„Het kabinet haalt met dit rapport de doelen voor duurzame energie onderuit”, is de reactie van de Stichting Natuur en Milieu. Volgens het Energierapport hoeft het aandeel duurzame elektriciteit in Europa pas in 2050, in plaats van in 2020, te zijn gestegen tot 40 procent. Tegelijk kiest het kabinet voor een groter aandeel van kolen. Dat is „stuitend”, meent Mirjam de Rijk van Natuur en Milieu, en doelt op de vervuiling. Het kabinet klopt zich volgens De Rijk op de borst omdat het tot 2011 4 miljard wil investeren in duurzame energie. „Afgezet tegen de ongeveer 40 miljard euro aan aardgasbaten is dat een schamel bedrag”.

Uit het Energierapport blijkt wel dat het grootste deel van de investeringen in energie de komende drie jaar in duurzame energie plaatsvindt. Zo wordt de Noordzee als belangrijke energiebron voor de toekomst gezien. De beschikbare ruimte op land is voor windenergie beperkt. Van der Hoeven ziet niet alleen mogelijkheden in de aanleg van windparken en het winnen van gas uit kleine velden, maar ook in getijde- en golfslagenergie. Ook moet meer geïnvesteerd worden in het opwekken van stroom door verschillen tussen zout en zoet water te benutten, en het op zee kweken van algen voor biobrandstoffen. Daarom wil Van der Hoeven een perspectief voor een energie-eiland op de Noordzee ontwikkelen.

Juist op dit gebied is een concreet actieprogramma nodig, meent Diederik Samsom, de energiespecialist van de Tweede Kamerfractie van de PvdA. Hij vindt het Energierapport te mat; er wordt teveel beschreven en er zijn te weinig concrete oplossingen. „Ik mis een sense of urgency. Willen we serieus werk maken van duurzame energie om minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen moeten we met grote spoed doorpakken”, aldus Samson. Wind op zee is volgens hem een witte vlek in de Nederlandse energievoorziening. Daarom moet het ministerie van Economische Zaken meer werk steken in het aantrekken van bedrijven die hierin willen investeren. Ook zijn extra investeringen nodig in duurzame energie. „Als Nederland serieus investeert in alternatieve energiebronnen zoals wind, zoet en zout water, biomassa en zon is kernenergie in de toekomst overbodig”, aldus Samsom.

Tot de bouw van nieuwe kerncentrales, naast Borssele, zal door dit kabinet niet worden besloten, blijkt uit het Energierapport. Maar tegelijkertijd wil het kabinet wel voorbereidingen treffen voor besluitvorming over kernenergie door een volgend kabinet. In het rapport wordt ervan uitgegaan dat Nederland in 2050 nog steeds relatief veel gascentrales heeft.

Juist daarin is het kabinet halfslachtig, vindt Halbe Zijlstra, energiespecialist van de Tweede Kamerfractie van de VVD. „Een Energierapport over de toekomst van de energielevering zonder een uitgewerkte visie op kernenergie gaat aan de realiteit voorbij”, zegt Zijlstra. Schaarste aan energie zal de prijs van olie dramatisch opdrijven waardoor kernenergie een aantrekkelijker optie wordt als bron van duurzame energie. „Het kabinet gaat deze moeilijke keuze uit de weg”, aldus Zijlstra.