Eurlings incasseert in stilte miljard voor infrastructuur

Minister Bos (Financiën) schuift creatief met geld voor Amsterdamse snelwegen.

Eurlings (Verkeer) krijgt nu geen geld van Schiphol, maar wel uit de aardgasbaten.

Terwijl de tegenvallers bij Wajong-uitkeringen voor jongeren, ziektekosten en kinderopvang alle aandacht opeisten in de aanloop naar de Voorjaarsnota over de begroting, beloofde minister Wouter Bos (Financiën, PvdA) tussen de bedrijven door 1 miljard euro aan collega Eurlings (CDA) op Verkeer en Waterstaat.

1 miljard euro: dat is ruim driemaal zoveel als de veelbesproken steun die minister Vogelaar (Wijken, PvdA) van Bos kreeg om haar beleid van de grond te krijgen. Op het departement van Vogelaar gaat eind april al de vlag uit, maar bij de collega’s op het ministerie van Verkeer en Waterstaat blijft het stil.

Opmerkelijk, want Camiel Eurlings is niet het type minister dat de media schuwt. In dezelfde tijd dat hij op het NOS Journaal vanachter het stuur een pleidooi houdt voor een veiligheidshamer in iedere auto, blijft hij discreet over het miljard van Bos.

Sterker, het bedrag dat in het vooruitzicht is gesteld is ook niet te vinden in de Voorjaarsnota – de lopende begroting voor 2008 die binnenkort in de Tweede Kamer wordt behandeld. Reden: het geld van Bos komt uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES), een speciaal fonds dat buiten de Rijksbegroting valt. Begin deze week gaf Bos pas openheid over deze steun na vragen uit de Kamer.

Eurlings kreeg het miljard niet zomaar. Hij moest tegelijkertijd afstand doen van 379 miljoen euro die onderweg was van Schiphol. Dat is het bedrag dat de Nederlandse staat als grootaandeelhouder van de luchthaven heeft afgedwongen als superdividend. En in het regeerakkoord was afgesproken dat dit geld voor infrastructuur rond Amsterdam zouden worden gebruikt.

„Ik heb zaken gedaan met CDA-minister Eurlings”, zegt Bos. „Eurlings is tevreden met de afspraak”. Het superdividend uit Schiphol was niet meer nodig voor de infrastructuur in de regio rond Schiphol en Amsterdam. „Dit geld is in de algemene middelen meegenomen en gebruikt om verstandige maatregelen te nemen”, aldus Bos.

De deal is daarom ook fijn voor Bos, want het Schiphol-geld kan hij nu voor andere zaken gebruiken, terwijl minister Bos niet zomaar geld uit het FES-fonds kan halen – daar bestaan regels voor. Via Eurlings regelt Bos 379 miljoen erbij in zijn begroting van 2008. En via Bos regelt Eurlings 621 miljoen (1.000 minus 379) extra voor infrastructuur rond Amsterdam.

Een deal met twee winnaars? Niet helemaal.

Eurlings kondigde in oktober 2007 aan dat de A6 wordt verbreed en de A9 een gedeeltelijke overkapping krijgt. Zijn voorganger Peijs had hiervoor al 4,5 miljard laten reserveren in het FES-fonds. Maar de uiteindelijke plannen van Eurlings voor infrastructuur rond Amsterdam kosten 3,5 miljard – dat is 1 miljard minder. Bos noemt het verschil „nog onbelegd FES-geld”. De strijd tussen Financiën en Verkeer en Waterstaat is geweest wie recht heeft op dit ongebruikte potje.

Eurlings krijgt het, maar ten koste van zijn superdividend. Waar Eurlings precies het miljard voor nodig heeft is onduidelijk. Dat wordt met Prinsjesdag bekendgemaakt.

De gemeente Amsterdam gaat niet akkoord met die handelwijze. Wethouder Freek Ossel (PvdA) kondigde vanmiddag aan het parlement „kamerbreed” te zullen benaderen om het kabinet aan de afspraken te houden: het Schiphol-geld moet naar Amsterdamse infrastructuur en niet naar de Rijksbegroting.

Kamerlid Maarten Haverkamp (CDA) wil van de minister een brief waarin hij uitlegt hoeveel geld er concreet beschikbaar is voor de infrastructuur en de leefbaarheid in de regio Amsterdam. „Bos is de penningmeester. Als hij denkt dat hij het op de een of andere manier kan oplossen, zeg ik oké. Nu buitelen de getallen over elkaar heen. Als Bos zijn toezegging niet waarmaakt, gaan we er niet mee akkoord dat de opbrengsten uit Schiphol voor andere zaken worden gebruikt”.

Haverkamp is blij met de toezegging van een miljard, zegt hij in een toelichting. „Maar er wordt gegoocheld met getallen. Ik wil zeker weten of nu ook de plannen gedekt zijn voor verbetering van de leefbaarheid in de regio rondom Diemen, Muiden en Weesp. We praten ook over ontwikkeling van de Zuidas.”

Collega Ewout Irrgang (SP) spreekt van „budgettaire hocus pocus”. „Hoe zit het met het FES, dat daar in een keer een ruimte van 1 miljard vandaan komt?”, vroeg hij minister Bos maandag. „Zit er nog meer ruimte in voor de rest van de kabinetsperiode?”

Maar het Kamerlid is tegelijkertijd gecharmeerd door de trukendoos van de minister van Financiën. „Ik ben onder de indruk hoe dit is gegaan. Eurlings heeft zich blij laten maken met een dooie mus”, zegt Irrgang. Er was immers al 4,5 miljard gereserveerd voor de plannen over ontsluiting van de Noordvleugel en „nu laat hij zich de 379 miljoen euro extra opbrengst uit Schiphol door de neus boren”.

GroenLinks, bepaald geen voorstander van meer asfalt, deelt die mening. Op het aanbod van Bos om de techniek later aan de Kamer uit te leggen laat Kees Vendrik weten: „Als de minister van Financiën daarmee een geheim onthult van een val waar de minister van Verkeer en Waterstaat in is getrapt, houden wij het maar stil. Wij zien dit graag vaker gebeuren ten aanzien van de minister van Verkeer en Waterstaat: het aanleggen van asfalt met ‘nieuw’ geld. Ga door!”

Frans Weekers (VVD) vindt daarom dat de minister van Verkeer zich het bos in heeft laten sturen. Weekers: „Uiteindelijk is voor infrastructuur in de regio Amsterdam minder geld beschikbaar dan leek uit de tekst van het regeerakkoord.”