Eerste succes met nieuwe kankertherapie

Een 52-jarige man met een uitgezaaide, in principe dodelijke melanoom, een agressieve huidkanker, is met succes behandeld met een nieuwe vorm van immuuntherapie. Hij is al twee jaar tumorvrij.

Dat schrijven artsen van het Fred Hutchinson kankercentrum in het Amerikaanse Seattle vandaag in het New England Journal of Medicine.

Hoewel deze behandeling nog maar bij één patiënt is toegepast, vindt een commentator in het tijdschrift de nieuwe methode veelbelovend. De redactie van ’s werelds gezaghebbendste medisch-wetenschappelijke tijdschrift vond het experiment met die ene patiënt een artikel waard.

De behandeling is een vorm van immuuntherapie met lichaamseigen afweercellen. Dat lukte tot nog toe maar matig. Bovendien traden vaak ernstige bijwerkingen op.

Kanker is vooral dodelijk als de tumor is uitgezaaid. Dan zijn chemotherapie of bestralingen nodig, maar daarbij worden ook gezonde cellen aangetast. Daarom wordt veel onderzoek gedaan naar behandelingen die deze ongemoeid laten. Eén mogelijkheid is dat cellen van het immuunsysteem de kankercellen herkennen, aanvallen en vernietigen.

De afweercellen die het meest geëigend zijn voor het ‘vuile werk’ zijn de zogeheten T-cellen. Daarvan bestaan verschillende typen, waarmee al met wisselend succes is geëxperimenteerd. De artsen in Seattle gingen met de zogenaamde CD4-cellen aan de slag.

Het is echter lastig om genoeg tegen kankercellen gerichte CD4-cellen in handen te krijgen. Dat probleem lijkt nu opgelost. De onderzoekers lieten bij de patiënt afgenomen CD4-cellen groeien in een voedingsoplossing waarin ook een eiwit uit de kanker zat, en waarin zogeheten dendritische cellen zaten. De laatste ‘leren’ de CD4-cellen dat het eiwit uit de kanker hun doelwit is.

De patiënt kreeg vijf miljard van de aldus gekweekte CD4-cellen toegediend. Opvallend, maar onverklaard was dat ook kankercellen waarop het gebruikte tumoreiwit ontbrak werden vernietigd.

In Seattle gaat men nu meer melanoompatiënten testen. Dan zal blijken of het optimisme gerechtvaardigd is.