Burger is gelukkig maar ontevreden

Tweederde van de burgers vindt dat het met Nederland „de verkeerde kant op gaat”. Niettemin voelt ruim 80 procent van de bevolking zich gelukkig en veilig.

Dit blijkt uit het Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB), een peiling van de stemming onder de bevolking door het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), op initiatief van de Rijksvoorlichtingsdienst. Dit driemaandelijkse onderzoek is de opvolger van de maandelijkse Belevingsmonitor Rijksoverheid, die het vorige kabinet had ingesteld. Dit onderzoek voldeed niet.

Uit het onderzoek – een enquête met 1.174 respondenten en gesprekken met vier kleine focusgroepen – blijkt dat burgers ‘gebrek aan respect en solidariteit’ als belangrijkste maatschappelijk probleem ervaren (21 procent). Ook maken mensen zich zorgen over immigratie en integratie, inkomen, prijsstijgingen, zorg, criminaliteit en veiligheid. Slechts een kwart van de bevolking vindt dat het „de goede kant” op gaat met Nederland.

Ruim de helft van de bevolking noemt de landelijke politiek „voor de meeste mensen te ingewikkeld om te begrijpen” en een domein waarop burgers toch geen invloed hebben. Daarentegen vindt een minderheid (18 procent) van de bevolking de Europese Unie „geen goede zaak”. Iets minder dan de helft van de bevolking (44 procent) is voorstander van de EU.

In het voorwoord bij het onderzoek stelt SCP-directeur Paul Schnabel vast dat Nederlanders ontevredener zijn met elkaar en tevredener met zichzelf. Er is kritiek op wat niet goed gaat, gevoed door ressentiment dat anderen worden voorgetrokken of onterechte voordelen krijgen. Volgens Schnabel is Nederland in korte tijd opgeschoven van een ‘high trust’ naar een ‘low trust’ samenleving.

Negativisme en gebrek aan vertrouwen in het kabinet, hoewel niet expliciet gekwantificeerd, klinken ook door in dit onderzoek. Het onderzoek maakt een verdeling naar vijf groepen burgers, uitgesplitst naar mediaconsumptie. Het onderscheidt ‘vermijders van de publieke omroep’, ‘nieuwskijkers’, ‘kijkers naar de publieke omroepen’, ‘lezers van opiniebladen’ en ‘Telegraaflezers’. Op grond van deze kwalificaties zijn laag opgeleide Telegraaflezers het negatiefst over de samenleving, de toekomst en de politiek.

Het doel van de COB is om trends te signaleren ten behoeve van de ministeries. Een jaarlijks overzicht zal in het kabinet worden besproken.

Bekijk het SCP-onderzoek via nrc.nl/binnenland