‘Walesa spioneerde voor geheime politie’

Hij is een held, een icoon, een legende, maar volgens een nieuw boek is Lech Walesa, in de jaren tachtig leider van het anticommunistische verzet in Polen, ook een spion voor de geheime politie (SB) geweest, onder de codenaam Bolek. Walesa ontkent en dreigt naar de rechter te stappen.

Het gerucht over ‘Bolek’ bestaat al veel langer, maar historici van het Instituut voor Nationale Herinnering (IPN), dat de communistische archieven beheert, claimen hard bewijsmateriaal te hebben gevonden. Daaruit zou blijken dat Walesa begin jaren zeventig, voordat hij naam maakte als leider van Solidariteit, tegen betaling heeft geklikt over collega’s in de haven van Gdansk, waar de latere Nobelprijswinnaar destijds werkte als elektricien.

Het boek zaait diepe verdeeldheid, tot in de gelederen van het IPN. Maria Dmochowska, de vicedirecteur van het instituut, zegt in een open brief zich te schamen. Het is bekend dat de SB talloze documenten fabriceerde om dissidenten zwart te maken. „Alleen mensen met oogkleppen op of met het gezichtspunt van de geheime politie kunnen de feiten zien zoals de auteurs van het boek.”

Het IPN is niet onomstreden. In de afgelopen jaren zijn sleutelposities op het instituut ingenomen door vertrouwelingen van oud-premier Jaroslaw Kaczynski en zijn tweelingbroer Lech Kaczynski, de huidige president van Polen. De Kaczynski’s, die ook actief waren in Solidariteit, zijn aartsvijanden van Walesa.

Volgens Walesa kunnen de communisten, die hem jarenlang het leven zuur hebben gemaakt, alsnog „een overwinning” claimen. „Met mij is de geheime dienst nooit wat opgeschoten, maar ze is erin geslaagd om een stelletje amateurhistorici te overtuigen.”