Foutloos vakwerk

Om kinderen meertalig op te voeden, moet elke taal zijn eigen domein hebben. Papa spreekt Nederlands, mama Spaans. Als de grenzen niet streng bewaakt worden, bestaat het gevaar dat het kind later in zes talen koffie kan bestellen, maar in geen enkele zijn diepere verlangens en gedachten kan uitdrukken.

Wie niet wil dat zijn gewillige Nederlands continu door zijn hitsige Engels besprongen wordt, moet dus hard werken om de twee gescheiden te houden. Het is soms moeilijk om een goed Nederlands woord te bedenken, als je de godganse dag over het Engelstalige web surft en je wetenschappelijke ideeën in een sjofel pak van steenkolenengels moet wurmen.

Het wordt nog moeilijker, als er in een taaldomein geen richtsnoer is. Steeds meer uitgeverijen jassen hun stapel boeken er met steeds minder controle uit. Krantenlezers klagen over het toenemende aantal taalfouten in de krant. Eindredacteuren zijn een handige bezuinigingspost. Wat taalproducenten als uitgeverijen, kranten en tv-journaals hopelijk beseffen, is dat met het beknibbelen op correctie ook hun autoriteit afbrokkelt. En nee, de controlefunctie van de schrijfsoftware kan een ervaren corrector niet vervangen.

Eindredacteur Rob van Erkelens van De Groene Amsterdammer (een uiterst verzorgd blad) gruwt van computerprogramma’s die eigenwijs verbeteringen suggereren: teksten soepel en foutloos afleveren is vakwerk. In zijn strenge en grappige Groene Stijlgids sjeest hij door een lijst met fouten die gênant bekend voorkomen. Eindredacteuren behoeden de schrijvende mens voor gezichtsverlies.

Met het verdwijnen van goede eindredacteuren kan ook knip- en plakwerk ongestoord woekeren. En dat is nog veel pijnlijker. Het is niet schokkend dat Nederlandse journalisten die over Clinton of Sarkozy schrijven de halve New York Times en Le Monde in hun stukken parkeren. Goed samenvatten is een kunst; bronvermelding is een eenzame obsessie van de historicus. Maar sportverslaggevers die ‘baseballstadium’ schrijven in plaats van ‘honkbalstadion’ en een recensent van de film Sex and the City die Amerikaanse platitudes letterlijk vertaalt („nooit een winnend team veranderen”)? Zoveel zinloze luiheid maakt mismoedig.

Merel Boers