Verwarring over verdrag in coma

Kamerleden startten gisteren een debattenreeks over het nieuwe EU-verdrag.

Maar het Ierse ‘nee’ zorgde voor verwarring in de zaal.

Het debat over het EU- verdrag vond plaats in de Groningse Remonstrantse kerk. Foto Karel Zwaneveld 16-06-2008. Groningen. Nederland. DE tweede Kamer debatteert in de Remonstrantse Kerk met Groningers over " Europa: een stap verder ". Foto : Karel Zwaneveld Zwaneveld, Karel

Het Ierse ‘nee’ van vorige week zorgde voor veel verwarring, gisteravond in Groningen. De commissie Europese Zaken van de Tweede Kamer legde er verantwoording af aan zo’n 100 geïnteresseerden over de Haagse goedkeuring, zonder referendum dus, van het Verdrag van Lissabon. Een verdrag dat volgens Luuk Blom (PvdA) in „een comateuze toestand” verkeert. Ook de andere Kamerleden waren het er over eens dat het na de stemming in Ierland volstrekt onduidelijk is of, en zo ja wanneer, ‘Lissabon’ in werking treedt. „Het is nu aan Ierland”, vond Esmé Wiegman (ChristenUnie). „Dat verdrag is weg”, hoopte Raymond de Roon van de PVV.

Onder het publiek in de Remonstrantse kerk waren veel mensen die zich door het Ierse ‘nee’ gesterkt voelden in hun opvatting dat Europese verdragen ongeschikt zijn om referenda over te houden. Dat Ierse ‘nee’ was te verwachten”, zei René van der Horst, student uit Groningen. „De Ieren wisten niet wat er in dat verdrag stond en hebben daarom ‘nee’ gezegd”, aldus Van der Horst. „Een gewone burger kán er geen verstand van hebben, want daarvoor is het veel te ingewikkeld”, vulde zijn vriend Sander Huisman aan. „Ik moet het vier, vijf keer lezen, wil ik begrijpen wat er staat”, zei een andere spreker. Voor sommigen was dat juist een argument vóór een referendum. „Want dan had u uit kunnen leggen hoe het precies zit. Nu krijgen partijen die inspelen op angst de kans om te scoren”, werd PvdA’er Blom verweten.

De PvdA was in zijn verkiezingsprogramma voor een referendum, maar gaf dit standpunt op in de coalitiebesprekingen met het CDA en de ChristenUnie. Met de PvdA was een meerderheid in de Tweede Kamer van mening dat het Verdrag van Lissabon flink verschilt van de in 2005 weggestemde Europese Grondwet en dat er daarom in Nederland geen nieuw referendum nodig was. Dat de burger meer bij de Europese besluitvorming betrokken moet worden, vinden alle politieke partijen. Daarom gaan Kamerleden deze week behalve in Groningen ook in Eindhoven, Apeldoorn en Den Haag aan ‘de burger’ uitleggen waarom ze wel of niet met het Verdrag van Lissabon hebben ingestemd. Onder de bezoekers in Groningen waren er gisteravond enkelen die er op wezen dat het publiek in de te bezoeken zalen, met veel studenten en leden van politieke partijen, niet bepaald een afspiegeling vormt van de Nederlandse samenleving. Comissievoorzitter Harm Evert Waalkens (PvdA) vindt die kritiek onterecht. „Wij leggen over de hoofden van het publiek in de zaal verantwoording af over ons stemgedrag. Via de media bereiken we ook veel andere mensen.” Van mediabelangstelling was echter amper sprake.

Waarschijnlijk mede doordat het onduidelijk is of het verdrag waarover de Kamerleden verantwoording af kwamen leggen ooit wordt ingevoerd, ging de discussie al snel over de Europese Unie in het algemeen. Blom van de PvdA pleitte voor de oprichting van Europese politieke partijen als ,,enige manier om Europa tot leven te brengen”. Blom: „Ik wil ook op een Pool kunnen stemmen.” Harry van Bommel (SP) pleitte juist voor een ,,terughoudend Europa”. Van Bommel: „De verschillen tussen Europese landen zijn te groot om aan een erg ambitieuze EU te werken.” Nadat hij er op had gewezen dat veel mensen niet weten dat leden van het Europees Parlement tijdens verkiezingen worden gekozen, wilde iemand in de zaal weten hoe de SP mensen bij de Europa wil betrekken. Uit het antwoord bleek dat de SP de Europese Verkiezingen van volgend jaar juni aan wil grijpen om fel campagne tegen het Verdrag van Lissabon te voeren. „Wij gaan het verdrag inzet maken van die verkiezingen, zodat de Europese verkiezingen alsnog als een referendum zullen fungeren”, aldus Van Bommel.

Commissievoorzitter Waalkens sloot af met zichzelf de vraag te stellen of het zin had gehad, deze avond in Groningen. Zijn antwoord luidde dat burgers met interesse in de Europese Unie in ieder geval de kans hadden gekregen zichzelf te laten horen. Maar hij vond ook dat Europa een „nieuw en inspirerend verhaal” nodig heeft.

    • Wilmer Heck