Sanctiemuur rond Iran treft burgers

De internationale gemeenschap neemt steeds meer economische sancties tegen Iran. Gewone burgers hebben er voorlopig het meeste last van.

Europa en de Verenigde Staten trekken de muur van economische sancties rond Iran steeds hoger op. Het doel is de Iraanse leiders ertoe te dwingen te stoppen met het verrijken van uranium. Maar voorlopig worden voornamelijk gewone Iraniërs getroffen.

De Europese Unie overweegt eigen sancties tegen Iran, met name in de olie- en gassector, zo werd gisteren aangekondigd. Volgens Britse woordvoerders wordt al gewerkt aan de uitwerking van een besluit tot bevriezing van de tegoeden van de Bank Melli, Irans grootste staatsbank. Iran heeft intussen met spoed 75 miljard dollar aan tegoeden van buitenlandse banken opgenomen. De handelsbeperkingen zullen het veel Iraniërs zeer moeilijk maken.

„Ik moet straks naar Duitsland vliegen om mijn geld op te halen”, zegt Mohammad Soufi, een Iraniër die internationaal zaken doet. Zijn handelsbedrijf heeft grote bedragen uitstaan bij de Bank Melli. Volgens de Verenigde Staten wordt de bank gebruikt om aankopen te doen voor Irans nucleaire- en rakettenprogramma, maar er zijn ook honderdduizenden mensen die de bank nodig hebben om geld van en naar Iran te sturen.

Veel Iraanse migranten in Europa onderhouden hun vaak bejaarde ouders die in Iran zijn achtergebleven. Aangezien veel internationale banken zich al onder Amerikaanse druk uit het land hebben teruggetrokken wordt het steeds moeilijker om geld over te maken. De sancties tegen de Bank Melli zullen mensen verder in de armen drijven van onofficiële wisselkantoren die soms hoge percentages als commissie eisen.

Daarnaast hebben veel internationale banken Iraniërs met rekeningen bij hun kantoren in Europa verzocht hun geld te komen ophalen omdat hun rekeningen worden gesloten. Internetbetalingen met creditcards zijn ook vaak niet mogelijk omdat Amerikaanse sancties het gebruik van Amerikaanse software door inwoners van Iran verbieden. Creditcards, maar ook het internetbetaalsysteem Paypal werken niet in Iran.

Het internationaal betalingsverkeer is van grote invloed op de internationale handel. Dit jaar is de Iraanse handel met het buitenland sterk afgenomen omdat veel buitenlandse bedrijven vrezen sancties te breken of het lastig vinden om geld naar Iran te sturen.

„Straks word ik gedwongen om naar Duitsland te vliegen en mijn geld cash mee te nemen om onze projecten te kunnen betalen”, zegt zakenman Soufi. Nu al nemen veel Iraniërs soms grote bedragen mee vanuit Europa. „Ik heb een speciale jas laten maken waarin ik tot 250.000 euro kan verstoppen”, legt een Nederlands-Iraanse zakenman uit die anoniem wil blijven. „Dat lijkt veel maar als je in grote volumes handelt, is het nog te weinig.”

Momenteel ‘bestudeert’ Iran een aanbod van de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad plus Duitsland waarin nucleaire, politieke en economische samenwerking wordt beloofd als Iran de verrijking van uranium tijdelijk stopzet. Iran mag als ondertekenaar van het non-proliferatieverdrag uranium verrijken. Maar de nucleaire machten Groot-Brittannië, de Verenigde Staten, Frankrijk, China en Rusland en daarnaast de EU verdenken Iran ervan in het geheim een kernwapen te willen maken. De aankondiging van nieuwe sancties lijkt bedoeld om het Iraanse regime te tonen dat het de internationale gemeenschap ernst is.

Europa stelt nu ook voor om Iran, de vierde olieproducent ter wereld, te raken waar het pijn doet. Daarom wordt er nu overlegd over sancties tegen de Iraanse olie- en gasindustrie. Nederland is een van de grootste leveranciers van onderdelen voor deze bedrijfstak. De aangekondigde Europese sancties zouden gevolgen kunnen hebben voor de olieprijs, deze week al bijna 140 dollar per vat.

Er zitten nog meer beperkingen aan te komen. In Europa wordt gesuggereerd dat Irans nationale vliegtuigmaatschappij Iran Air op de zwarte lijst kan worden gezet. Dit betekent dat de toestellen van die maatschappij niet meer op Europa mogen vliegen omdat hun vliegtuigen niet goed onderhouden zouden zijn. Iran Air heeft een oudere vloot, maar het mag geen nieuwe vliegtuigen kopen wegens de eenzijdige Amerikaanse sancties uit de jaren negentig. Niet alleen de vliegtuigfabrikant Boeing mag niet aan Iran leveren, ook het Europese Airbus, dat voor een gedeelte Amerikaanse onderdelen gebruikt, mag geen vliegtuigen of onderdelen aan Iran verkopen.

Vorig jaar werd de Iraanse maatschappij Mahan om dezelfde redenen verboden om nog langer op bestemmingen in Duitsland en Groot-Brittannië te vliegen. Iran Air vliegt naar vrijwel alle Europese hoofdsteden. Veel passagiers vliegen via Europa naar de VS, die geen directe vluchten van en naar Iran toestaan.

„Mijn grootouders zijn op bezoek bij familie in de VS. Hoe moeten die terugkomen als Iran Air wordt verboden?” vraagt een huisvrouw in Teheran die anoniem wil blijven. Vluchten tussen Europa en Iran zitten gewoonlijk al bomvol. Als Iran Air zou wegvallen, zou dat tot eindeloze vertraging leiden voor (Iraanse) reizigers.

„Europa en de Verenigde Staten hebben altijd de mond vol over de gewone Iraanse burgers, die ze steunen”, zegt de huisvrouw. „Maar de leden van het regime kunnen privévliegtuigen huren en hebben bankrekeningen in Dubai. Gewone mensen worden getroffen door deze maatregelen, ik walg van politiek.”