Een fenomeen, geliefd en verguisd

Roemenië kan zich vanavond tegen Nederland plaatsen voor de kwartfinales van het EK. Veel zal afhangen van ‘het fenomeen’, de grillige spits Adrian Mutu (29).

Adrian Mutu gisteren bij de training van de Roemeense ploeg in het Stade de Suisse in Bern. (Foto AFP) Romanian forward Adrian Mutu is seen at the Stade de Suisse stadium during a training session on June 16, 2008 in Bern on the eve of the Euro 2008 football championships match vs the Netherlands. Should Romania beat his side in their final Euro 2008 Group C clash then both 2006 World champions Italy and the beaten finalists France will be out. AFP PHOTO / FABRICE COFFRINI --MOBILE SERVICES OUT-- AFP

Witte schoenen, ontspannen looppasje. En dan opeens de brede lach op zijn gezicht bij een doelpunt tijdens de training voor het laatste groepsduel met Oranje. Het is Adrian Mutu ten voeten uit. ‘Het fenomeen’ wordt de 29-jarige aanvaller ook wel genoemd. Een bijnaam die een paar jaar geleden nog onlosmakelijk verbonden was met Ronaldo.

De loopbaan van de Braziliaanse ster is in verval, terwijl de grillige carrière van de Roemeense spits nu juist op een hoogtepunt lijkt te zijn. Mutu strijdt vanavond in het Stade de Suisse van Bern tegen het Nederlands elftal om een plaats in de kwartfinales van het Europees kampioenschap. Alleen met een overwinning houdt het Oost-Europese land de grootmachten Italië en Frankrijk achter zich in Groep C.

Het groepsduel Roemenië-Italië was een voor Mutu kenmerkende wedstrijd. De snelle, technisch sterke en vooral slimme voetballer was de gevierde man toen hij zijn land tegen de wereldkampioen tien minuten na rust na een blunder van Gianluca Zambrotta op voorsprong zette. Koelbloedig nam Mutu de bal aan en schoof die achter doelman Gianluigi Buffon. Vlak voor tijd had de sierlijke spits zijn heldenstatus in eigen land compleet kunnen maken, maar hij faalde vanaf de strafschopstip. Versuft bleef Mutu secondenlang op de grond zitten. Geliefd en verguisd, het levensverhaal van Mutu in een notendop.

Mutu maakte in 1996 als profvoetballer zijn debuut bij FC Arges Pitesti, een Roemeense provincieclub. Drie jaar later keken de fans van Dinamo Boekarest hun ogen uit toen het relatief onbekende talent in hun shirt begon te schitteren op het hoogste niveau. In zijn tweede seizoen maakte hij achttien doelpunten in achttien wedstrijden. Superlatieven kwamen tekort.

Internazionale kaapte hem weg voor het oog van vele Europese topclubs. De club uit de Serie A liet hem rijpen bij Hellas Verona. Een terugkeer naar Milaan bleef uit. Trainer Cesare Prandelli haalde Mutu in 2002 naar Parma. Vier jaar later kruisten de wegen van Prandelli en Mutu elkaar opnieuw bij Fiorentina.

In de tussenliggende jaren bleek dat Mutu de weelde van het succes niet kon dragen. In 2003 haalde de Russische miljardair Roman Abramovitsj de vrijetrappenspecialist voor een bedrag van 24 miljoen euro naar het Londense Chelsea. In zijn eerste drie duels maakte Mutu direct vier doelpunten. De ‘nieuwe Gheorghe Hagi’ leek geboren, maar de spits kreeg te maken met een terugslag.

Zowel binnen als buiten de lijnen raakte Mutu in Londen de weg kwijt. Zijn huwelijk met de Roemeense televisiester Alexandra Dinu strandde. Hij raakte verslingerd aan het nachtleven en testte tpositief op het gebruik van cocaïne. De voetballer die in het verleden was afgeschilderd als een intelligente speler was plotseling persona non grata geworden bij Chelsea. Mutu werd voor zeven maanden geschorst en zijn carrière als topvoetballer leek opeens voorbij.

Via Juventus en Fiorentina keerde Mutu echter op verbluffende wijze terug naar de top. Onder de vleugels van Prandelli groeide hij de voorbije twee seizoenen uit tot een nieuwe volksheld in Florence. Dit seizoen stond hij met twee doelpunten aan de basis van de uitschakeling van PSV in de kwartfinales van het UEFA-Cuptoernooi. Het afgelopen seizoen maakte Mutu in het shirt van La Viola 23 doelpunten in 35 wedstrijden. Daarmee deed hij de naar Bayern München vertrokken publiekslieveling Luca Toni zo goed als vergeten.

En ook buiten het veld hervond Mutu in Florence weer zijn rust. „Mijn toekomst is paars”, zei hij een paar maanden geleden toen hem naar zijn ambities werd gevraagd.

Mutu leek helemaal klaar voor het Europees kampioenschap toen hij in de aanloop naar het toernooi opnieuw twee klappen te verwerken kreeg. Een arbitragecommissie van de wereldvoetbalbond FIFA bepaalde begin deze maand dat de spits een schadevergoeding van twaalf miljoen euro moet betalen aan zijn oude club Chelsea. Kort daarop kreeg Mutu ook nog eens te horen dat zijn oma was overleden. De spits van Fiorentina was tijdens het eerste EK-duel tegen Frankrijk nog geen schim van zichzelf.

Het duel met Nederland moet voor Mutu de ultieme revanche worden op het hoogste podium. De Roemeense bondscoach Victor Piturca liet weten dat zijn spits op dit moment op tachtig procent van zijn kunnen zit. Zonder ook maar een spoortje ironie op zijn gezicht stelde hij vervolgens te verwachten dat Mutu tijdens de halve finale weer honderd procent is.

De aanvaller zelf stapte gisteren zonder een woord te zeggen na de training de bus in. Zijn ploeggenoot Cristian Chivu wilde nog wel wat kwijt: „Mutu? Ja, die behoort zeker tot de beste spitsen ter wereld. We zullen hem hard nodig hebben tegen Nederland.”