Crisismanager Sarkozy

De tegenvaller van het Ierse ‘nee’ heet nu ‘een kans’. President Sarkozy ziet er een nieuwe mogelijkheid in duidelijk te maken wat de Europese raison d’être is: protectie van de burger.

„Niemand hoeft zich in het nauw gedreven te voelen door het Ierse ‘nee’.” Met een zalvend bedoeld zinnetje maakte Nicolas Sarkozy gisteren in Praag duidelijk dat hij plots een nieuwe opdracht heeft gevonden voor zijn voorzitterschap van de Europese Unie, dat op 1 juli begint.

De Franse president had het nieuwe Europa in de steigers willen zetten, dat zou ontstaan als het Verdrag van Lissabon in werking treedt: nieuwe benoemingen, uitgewerkte plannen voor nieuwe politieke samenwerking, op het gebied van immigratie, defensie en energie bijvoorbeeld. Maar het wordt: crisis bestrijden, nu de Ierse bevolking het Verdrag van Lissabon heeft afgekeurd.

Gisteren begon Sarkozy er meteen maar mee. In Praag verklaarde hij Europa te willen redden van „opnieuw tien jaar institutionele discussie”. En van een langdurige impasse, zoals die drie jaar geleden ontstond toen de Fransen en Nederlanders ‘nee’ zeiden tegen de Europese Grondwet, de voorloper van ‘Lissabon’. „Ierland is geen Frankrijk”, zei minister van Europese Zaken Jouyet, zinspelend op een Ierse uitzonderingspositie.

Maar dan moet het ‘nee’ wel beperkt blijven tot Ierland. Tegen die achtergrond werd Sarkozy’s bezoek aan Tsjechië, reeds gepland als voorbereiding op het Franse voorzitterschap, nu een crisisoverleg. Praag geldt in de ogen van Parijs als een ‘risicoplaats’, een volgende nee-kandidaat onder leiding van president Vaclav Klaus. Tsjechië is vanaf 1 januari EU-voorzitter, na Frankrijk. Reden om te sussen dus: vertrouwen houden, er is niemand in het nauw.

Behalve Sarkozy zelf dan, misschien. De Franse ambities voor het voorzitterschap zijn afgelopen weekeinde in een ander daglicht komen te staan. Weg zijn de grootse plannen om in de komende zes maanden alvast een begin te maken met intensievere EU-defensiesamenwerking. Afspraken daarover hebben alleen zin als alle landen het Verdrag van Lissabon ratificeren. Weg is ook de hoop om een Europees (anti-)immigratiepact te smeden: zonder geratificeerd Verdrag van Lissabon blijft het immigratiebeleid het domein van de lidstaten afzonderlijk.

Maar er komt ook iets voor in de plaats. Sarkozy maakte zaterdag duidelijk dat hij de Ierse tegenvaller wil aangrijpen om een politieke discussie los te maken over het bestaansrecht van Europese samenwerking. Al langer betoogt hij dat Europa bedoeld is voor ‘protectie’ van zijn burgers. Dat pleidooi slaat niet aan bij veel andere lidstaten.

Maar Sarkozy ziet in het Ierse ‘nee’ een bevestiging van zijn gelijk: gebrek aan bescherming tegen, bijvoorbeeld, de hoge brandstofprijzen waren volgens hem een factor van belang. „Zoveel Europeanen vinden Europa verontrustend. Aan ons om daar rekening mee te houden, niet over zes maanden, maar nu meteen”, zei hij zaterdag na een gesprek met president Bush in Parijs.

Gisteren noemde zijn minister Jouyet het Ierse ‘incident’ „een kans”: „Als we een oplossing vinden, laat Frankrijk zien dat het Europa kan verenigen.”

    • René Moerland