WW en AOW omvormen Werkgever: loon langer doorbetalen

De commissie-Bakker, die is ingesteld na het conflict in het kabinet over het ontslagrecht, stelt drastische maatregelen voor om meer mensen aan het werk te krijgen en te houden. De WW moet later ingaan en korter duren dan de huidige drie jaar. De ontslagvergoeding moet opgaan in een persoonlijk scholingspotje. En de leeftijd waarop ouderen AOW en pensioen krijgen, moet omhoog van 65 naar 67 jaar. Dat kan onder andere door de pensioenopbouw te beperken.

Het ontslagrecht speelt in het rapport geen hoofdrol. De commissie stelt dat het personeelstekort in Nederland de komende decennia zo groot wordt, dat niemand werkloos hoeft te zijn.

TNT-topman Peter Bakker, voorzitter van de Commissie Arbeidsparticipatie, overhandigde het advies vanochtend in Rotterdam aan premier Balkenende en minister Donner (Sociale Zaken, CDA). Hij deed een oproep om niet te blijven hangen in discussies uit het verleden en hij benadrukte dat zijn advies „geen blauwdruk” is. Donner reageerde positief: „De commissie heeft een harmonieus product geleverd, met andere antwoorden dan misschien verwacht, maar dat is goed, want daarvoor vraag je het advies.”

De vakbeweging is blij met het advies. FNV-voorzitter Jongerius wil dat het kabinet „als een speer op zoek gaat naar financiële middelen” om de maatregelen te bekostigen die op korte termijn meer mensen aan het werk moeten helpen.

De commissie-Bakker werd eind vorig jaar ingesteld nadat het kabinet bijna was gestruikeld over het ontslagrecht. De PvdA en in mindere mate de ChristenUnie verzetten zich toen tegen plannen van Donner om het ontslagrecht te moderniseren. De commissie kreeg opdracht om „zonder beperkingen” aanbevelingen te doen die de arbeidsparticipatie verhogen, op de korte en op de lange termijn.

De nadruk in het advies ligt op het verhogen van de inzetbaarheid van de beroepsbevolking, zodat mensen makkelijker overstappen naar een nieuwe baan. De commissie wil dat werknemers niet meer achteraf een ontslagvergoeding krijgen, als het eigenlijk al te laat is, maar al eerder, tijdens hun loopbaan, een budget krijgen om zich om- en bij te scholen.

Scholing is in het advies niet alleen een recht, maar ook een plicht. Werkgevers moeten erop toezien dat hun personeel voldoende doet om zich te ontwikkelen. Werknemers moeten een elektronisch portfolio bijhouden van hun competenties, diploma’s en vaardigheden.

Als iemand zijn baan dreigt te verliezen, moet de werkgever een half jaar begeleiding bieden bij het vinden van nieuw werk. De werknemer krijgt in die periode geen WW-uitkering, zoals nu, maar de werkgever moet het loon doorbetalen. Is er na een half jaar toch geen vervangend werk gevonden, dan volgt een ‘poortwachterstoets’, waarbij de inspanningen van de partijen onder de loep worden genomen.

De werkloosheidsuitkering gaat pas in als vaststaat dat werkgever en werknemer voldoende hebben gedaan om het ontslag te voorkomen. De uitkering moet in totaal korter worden dan de huidige drie jaar, maar hoe lang precies staat niet in het rapport. De hoogte van de uitkering moet geleidelijk teruglopen naar het niveau van de bijstand. In de laatste fase zijn het de gemeenten die financieel verantwoordelijk worden, net als nu bij de bijstand.

De commissie-Bakker laat in het midden wanneer deze maatregelen precies moeten ingaan. De commissie hoopt vooral dat haar advies de discussie over heikele kwesties als ontslag, WW en AOW weer op gang zal helpen. PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer zegt in een reactie: „In het advies staan interessante ideeën, maar daar moeten we eerst maar eens goed over discussiëren.”

Voor de korte termijn, tot 2016, doet de commissie diverse aanbevelingen die minder stof zullen doen opwaaien. Zo stelt de commissie fiscale maatregelen voor die het aantrekkelijker maken om meer uren te gaan werken of na de pensioenleeftijd langer door te werken.