Waarom wemelt het in de zomer van de sproeten?

Ze behoren tot één van de zeven schoonheden: sproeten. Sandra Winterswijk uit Amsterdam wemelt er van. Wat zijn sproeten?

Sproeten zijn opeenhopingen van pigment in de huid die de schadelijke UV-straling van de zon absorberen en de huid zo beschermen, zegt dermatoloog Bing Thio van het Erasmus MC in Rotterdam.

Zonlicht activeert de pigmentcellen en de pigmentproductie. „Daarom concentreren sproeten zich meestal op de armen en fysiek uitstekende delen als de neus”, vult Wietze van der Veen, dermatoloog aan het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam, aan.

Of je veel of weinig sproeten hebt en of je ze snel krijgt bij zon, is erfelijk en afhankelijk van je huidtype. De kleur van je huid (en haar en ogen) wordt bepaald door de pigmentsoort melanine, een bruine kleurstof. Verpakt in kleine pigmentbolletjes (melanosomen) geven de pigmentcellen melanine af aan omringende huidcellen. Elk mens heeft ongeveer evenveel pigmentcellen, maar donkere mensen produceren melanine in ‘familieverpakking’ en kunnen daarom beter tegen de zon, aldus Thio.

Melanine bestaat weer uit twee soorten, legt Stan Pavel, dermatoloog aan het Leids Universitair Medisch Centrum uit. Bij donkerharigen is de donkerbruine tot zwarte soort eumelanine in de meerderheid, bij mensen met blond tot rood haar het rode tot gele feomelanine. Feomelanine beschermt minder goed tegen UV-straling dan eumelanine. Rossige types bruinen dus slecht, verbranden snel en krijgen sproeten.

Thio ziet sproeten als een bewijs voor de evolutietheorie. „Alle huidtypes zijn afgeleid van de eerste mensen in het huidige Afrika. In de trek naar het koudere Noorden werden de mensen lichter, om van dat beetje zon daar genoeg op te vangen om vitamine D aan te maken. Als ‘amateuristische bescherming’ tegen de zon kregen ze sproeten.”

Dus helaas, sproeten zijn niet de roestige uiteinden van een stel ‘stalen zenuwen’, zoals sommige dragers graag beweren.

Linda van Stek