Stuitligging

Vlak voor de wedstrijd tegen Frankrijk kreeg ik een cowboyhoed in mijn handen gedrukt. Een vies, oranje exemplaar met een rafelig koordje voor onder je kin. Van materiaal dat doet jeuken. Wat moest ik met die hoed? Ik ben liever voor een club dan voor Oranje.

In de grootste tent van de Parade in Rotterdam stond een scherm opgesteld waarop presentator Tom Egbers en Johan Cruijff in gesprek waren over het Nederlands elftal dat opmoest voor een meesterproef tegen Frankrijk. Het geluid stond nog uit. Ik kon alleen naar Cruijff kijken. Een man op zijn hoede.

Ik snap Cruijff al een tijdje niet meer. Hij is in korte tijd ‘oude politiek’ geworden. Zijn analyse over het Nederlands elftal is steeds meer een verkapte zelfanalyse geworden. We zien Tom Egbers in de rol van ‘shrink’ tegenover de onzekere Cruijff.

Eerder in het toernooi was Cruijff na de overwinning op Italië voor het oog van de natie via monitoren in gesprek geweest met Marco van Basten. Ze zaten in hetzelfde stadion, op nog geen minuut van elkaar verwijderd. Een paar passen en ze hadden elkaar in de ogen kunnen kijken. Maar nee, de afstand bleef onoverbrugbaar.

Tijdens het tv-contact tussen hem en Van Basten zag ik hoe Johan Cruijff een rood hoofd kreeg en struikelde over zijn woorden die bij aanvang van de zin toch al niet in de goede volgorde leken te staan. Ik had medelijden. In een paar seconden ging het 4-3-3 en het spelen met buitenspelers in vlammen op. Cruijff zag eruit als een vrouw met een opvlieger tijdens een verjaardagsfeest.

In de wedstrijd tegen Frankrijk nam een camera Cruijff in beeld, vlak na het openingsdoelpunt van Nederland. De handen van Cruijff leken vertraagd opgenomen en met tegenzin tegen elkaar aan te slaan. De lach was zuinig. Hij kon zich niet overgeven aan het grote succes van Oranje. Cruijff was een Fremdkörper in het verder oranjegetinte stadion.

Beneden op het veld juichte Van Basten in een stijl uit de jaren 50. Met een pak aan, mond open, handen omhoog, maakte hij een paar sprongen van de grond. Na al die jaren was hij bevrijd van alle kritiek en ellende.

In het afgelopen weekeinde vertelde Marco van Basten dat Oranje hem ‘blij en trots’ maakte. Blij en trots. Dat zeggen jonge vaders na de geboorte van hun eerste kind. In het geval van Oranje zou je kunnen zeggen dat er lange tijd sprake was van een stuitligging.

En opa? Opa hoeft zich geen zorgen meer te maken. Hij mag een stapje naar achteren doen en met de handen op de rug toezien hoe er op een natuurlijke wijze nieuw leven is ontstaan.

Sommigen spreken na het huidige succes van Oranje van een wonder, maar Van Basten weet wel beter. Hij heeft naar de belangrijkste spelers geluisterd en dat betaalt zich nu uit.

Kijken naar dit Oranje is ontwapenend. De ‘zin’ om te voetballen, als een stel vriendjes op een veldje in de buurt, spat er vanaf. Tot voor kort stonden we allemaal als bondscoach vloekend aan de kant, nu willen we allemaal meespelen. Ik ben benieuwd hoe lang we op de oranje wolk blijven zitten.

En, ja, de vieze cowboyhoed ging op, vanaf de eerste minuut. Ik ben ook maar een mens.