Strijd lijkt verloren voor ASMI

Het Amerikaanse Applied Materials laat zich niet afschrikken door de weigering van ASMI om twee onderdelen te verkopen. ASMI wankelt.

Eind vorige eeuw had het Amerikaanse Applied Materials bijna zijn kleine Nederlandse concurrent ASMI op de knieën. De Amerikaanse gigant onder de chipmachinefabrikanten procedeerde net zo lang over licenties tot het bedrijf van pionier Arthur del Prado op de rand van de afgrond stond.

Maar één uitvlucht had Del Prado: nieuwe innovatieve technologie ontwikkelen. En blijkbaar is dat gelukt. Te goed. ASMI verdient er nog niet veel mee, maar Applied Materials maakte gisteren in een verklaring duidelijk dat het zijn – door ASMI afgewezen – bod op twee onderdelen van het bedrijf hoe dan ook zal doorzetten.

De Amerikanen hebben precies belangstelling voor de twee onderdelen ALD (Atomic Layer Deposition) en CVD (Chemical Vapor Deposition) waar ASMI zwaar in heeft geïnvesteerd. Vorige week meldde Applied Materials dat het 400 tot 500 miljoen dollar (259,5 tot 324,3 miljoen euro) over had voor deze twee onderdelen.

ASMI wees na gesprekken dat bod af. Juist de groeibriljanten ALD en CVD zijn „kern van de strategie voor de komende jaren” en „de belangrijkste motoren voor groei om omzet en winstmarges beduidend te laten toenemen in 2009” zoals het bedrijf heeft beloofd, schreef ASMI vrijdagmiddag in een persbericht.

Applied Materials reageerde gisteren direct. Nog begin deze week willen de Amerikanen met ASMI om de tafel om „andere mogelijke arrangementen” te bespreken. Ook wil Applied Materials nog deze week kunnen beginnen met een boekenonderzoek. Binnen een paar weken zou volgens het bedrijf uit Californië overeenstemming moeten kunnen worden bereikt. Dat was een directe reactie op de opening die het Nederlandse bedrijf vrijdag bood: ASMI suggereerde dat het wel openstaat voor de verkoop van het bedrijf als geheel.

Dat is zuur voor Arthur del Prado, die op 1 maart op zijn 76ste met pensioen is gegaan en de leiding overdroeg aan zijn zoon Chuck. Met de bedoeling dat die de vruchten zou plukken van alle zware jaren, sinds de licentiestrijd was verloren. In plaats daarvan ziet hij zijn levensbouwwerk verkruimelen.

Het is het lot van een onderneming waar activistische aandeelhouders hun tanden in zetten: vroeg of laat raken ze de controle kwijt over de eigen koers. Al sinds 2006 zitten het Amerikaanse hedgefonds Fursa (toen nog Mellon geheten) en het Britse Hermes ASMI op de huid. Ze dwongen met succes af dat ASMI de opbrengsten van zijn Aziatische dochter (die verpakkingsmachines voor chips maakt) niet meer zou gebruiken om de technologieontwikkeling voor de productiemachines (de zogeheten front end-machines) te financieren. Voor ALD en CVD dus.

Dit jaar zetten ze ASMI verder onder druk, omdat het er niet in slaagt die front end-activiteiten winstgevend te krijgen en ze ook geen vertrouwen meer hebben dat dat onder het huidige management nog zal lukken. Zij drongen aan op vervanging van bestuurders en commissarissen en schoven hun eigen mensen naar voren. Pikant daarbij is dat de beoogde bestuursvoorzitter Farhad Moghadam vorig jaar bij Applied Materials opstapte.

Nog voor de aandeelhouders over de wijzigingen in de top konden stemmen, schoot de Stichting Continuïteit ASMI de onderneming te hulp met een beschermingswal. De activistische aandeelhouders vochten die constructie aan bij de ondernemingskamer, die besloot de strijdende partijen tot volgende week maandag verder te laten zoeken naar een oplossing. Juist die deadline maakt dat ook Applied Materials nu grote haast heeft.

Voor ASMI lijkt er geen andere mogelijkheid om weer in gesprek te gaan en de boeken te openen voor Applied Materials. Tenzij andere gegadigden zich in Bilthoven hebben gemeld om de onderneming over te nemen. Dan is de kans aanzienlijk dat het bedrijf met die bieders gaat praten om te voorkomen dat het opgesplitst wordt. Bij een overname door Applied Materials lijkt een verkoop van onderdelen onvermijdelijk om problemen met mededingingsautoriteiten te voorkomen.

Voor de onrust stokende aandeelhouders is dat een onvermoed maar ideaal scenario. Meer bieders in een overnamestrijd betekent dat de overnameprijs zal worden opgedreven en zij dus een fors rendement zullen boeken op hun investeringen. Twee jaar actie bij ASMI levert dan de gewenste revenuen op. Hedgefondsen die later zijn ingestapt, zoals het van onder meer Stork en Ahold bekende Centaurus, halen nog sneller een hoog rendement.

Beleggers rekenden vanmorgen alvast op een overname. De koers steeg met bijna 12 procent tot 19,70 euro rond het middaguur. Overigens is dat wel nog altijd lager dan de 21 euro waarop ASMI koerste voordat het een lange glijvlucht inzette totdat in maart de acties van Hermes en Fursa de koers weer deed opveren.

Een zelfstandig voortbestaan lijkt een illusie en bestuurders en commissarissen lijken zich daarbij neer te leggen. Voor oprichter en grootaandeelhouder Arthur del Prado ongetwijfeld moeilijk te verteren. Maar zijn belang van 22 procent geeft het management niet voldoende bescherming om zich de andere op rendement beluste aandeelhouders van het lijf te houden.