Joe, de doorstart

Amsterdam 11-6-2008 Regisseur Koen van Dijk bij toneelstuk JOE voor muziek pagina Foto Floren van Olden Olden, Floren van

„De laatste repetitie voor Joe, de musical in het repetitielokaal, in 1997, was geweldig. Maar vanaf de eerste dag dat we in Carré begonnen, waren we het kwijt. Een roltrap die het niet deed en waaraan de hele dag moest worden gesleuteld terwijl de cast maar zat te wachten. Elke dag deden zich nieuwe technische problemen voor. Ik ging in die tijd ’s avonds soms jankend naar huis; het gleed finaal door mijn vingers. Joop van den Ende heeft het intussen ook zelf gezegd: de voorstelling was veel te groot, het had veel kleiner gemoeten. Ik heb daarna altijd het gevoel gehad dat ik nog niet klaar was met Joe. En nu krijg ik de kans de voorstelling te maken die ik eigenlijk in mijn hoofd had. Niet meer met vliegtuigen op het toneel, zoals toen, maar veel eenvoudiger: met keukentrappetjes kan het óók.”

Koen van Dijk schreef samen met componist Ad van Dijk (geen familie) de musical Joe die elf jaar geleden werd uitgebracht door Joop van den Ende. Het was een megaproductie met theaterbreed geprojecteerde vliegtuigen, één echte wentelwiek die zich daadwerkelijk verhief en veel ander spektakel, die echter geen groot succes werd. Het verhaal over de oorlogsvliegenier die na een crash nog even terug naar de aarde wordt gestuurd om zijn geliefde een nieuwe toekomst te bezorgen – ook bekend uit de film Always – raakte bedolven onder de theatereffecten. Nu regisseert Koen van Dijk een „intieme enscenering” in het M-Lab in Amsterdam-Noord, de musicalwerkplaats waarvan hij zelf artistiek leider is.

„Dat het mis ging, verwijt ik niemand. Ad en ik zijn er vol overtuiging in meegegaan. Vijf vliegtuigen op het toneel, zei Joop, en wij vonden het geweldig: de grootste Nederlandse musical die er ooit was geweest. Misschien zou het publiek er nu met andere ogen naar kijken. We zijn intussen veel meer gewend. Dennis ter Vergert, die Joe speelt, staat in Tarzan. Fanny Drenthe, de vrouwelijke hoofdrol, speelt in Les Misérables. Ze hebben de dvd van de originele Joe gezien en vonden dat het best meeviel.

„Maar wat blijft is dat het verhaal toen is ondergesneeuwd. Vier jaar geleden werd mij gevraagd een productie te maken aan het Fontys Conservatorium in Tilburg. Toen heb ik Joe naar voren geschoven. Iemand die ook in Carré was geweest, vroeg na afloop: wat een mooi verhaal, zat dat er altijd al in? Ik wist niet of ik moest lachen of huilen, het was natuurlijk verschrikkelijk om te horen.

„Ad en ik hebben, eerst voor Fontys en nu voor M-Lab, veel herschreven. Soms zelfs een heel nieuw nummer omdat we vonden dat er in het origineel een lied zat dat niet werkte. Verder waren er door al het geknip en geplak in het verleden een paar muzikale thema's op verkeerde plaatsen beland. En ook is voor twee songs een compleet nieuw arrangement gemaakt, omdat het oude arrangement een verkeerd verhaal vertelde. Het orkest dat destijds 24 man groot was, bestaat nu uit twaalf studenten van het Amsterdams Conservatorium. Vooral blazers en veel percussie – de halve orkestbak is gevuld met belletjes en sirenes. Als muzikale elementen heb je het militaire, het hemelse en de emoties. Plus het tijdsbeeld; we kunnen de klank van een big band maken. Geen strijkers, we gaan ook niet proberen die klank door de keyboards te laten benaderen.

„Het theaterbedrijf van Joop van den Ende wil kijken of deze remake zich leent voor een kleine tourneeproductie. Een doorstart zou mooi zijn.”

Joe, 19 t/m 30/6 in M-Lab, Amsterdam-Noord. Inl. www.m-lab.nl