De sullige vioolnerd is achterhaald

De nieuwe generatie klassieke musici staat met een been in het Concertgebouw en het andere in de disco.

Dat is vanavond te horen in Paradiso Amsterdam.

dEUS-gitarist Mauro Pawlowski levert tijdens Paradiso’s ‘Only Night’ zijn eigen muzikale commentaar. Foto Lex van Rossen MAURO PAWLOWSKI t.a.v. kunstredaktie foto lex van rossen Rossen, Lex van

. Viola Players Can’t Dance. De naam van de nieuwste compositie van de Britse componist, producer en dj Gabriel Prokofiev (kleinzoon van de beroemde Russische componist), legt de vinger op een van de zere plekken van de klassieke muziek: het stereotype van de sullige, wereldvreemde vioolnerd die ondanks zijn muzikaliteit nooit de show zal stelen op de dansvloer.

Een achterhaald cliché, want veel jonge musici en componisten die tegenwoordig in de klassieke muziek opereren, groeien op met één been in het Concertgebouw, het andere in de disco- en bandjescultuur.

De orkesten en ensembles waar ze veelal werken, weten die nieuwe realiteit maar mondjesmaat in hun aanbod te weerspiegelen. Dat bestaat vooral nog uit traditionele concerten die verlopen volgens vaste rituelen.

Daarom vindt de laatste tijd steeds meer initiatief ‘van onderaf’ plaats. Vorige week nog presenteerde de jonge klarinettist David Kweksilber, die ervaring opdeed in zowel het Asko Ensemble als de bigband New Cool Collective, in het Amsterdamse Bimhuis zijn eigen bigband. En vanavond vindt in Paradiso in Amsterdam, als onderdeel van het Holland Festival, ‘Paradiso’s Only Night’ plaats.

Deze avond, gepromoot als een ‘muzikale anarchie’, wordt georganiseerd door contrabassist Wilmar de Visser, die in het dagelijks leven meespeelt in het Nederlands Blazers Ensemble en het Radio Filharmonisch Orkest.

Op de ‘Only Night’ (die eigenlijk ‘Only Night of the Proms’ zou heten, maar dat bleek een beschermde naam) klinken composities van Mozart en Vivaldi, modern werk van Pärt en Fulkerson, en de wereldpremière van Prokofievs Viola Players Can’t Dance. De avond wordt gepresenteerd door acteur Michel Sluijsmans, er zijn filmpjes van Vinex Productions, en dEUS-gitarist Mauro Pawlowski levert tussendoor ook nog zijn eigen muzikale commentaar.

Naast het organiseren van een spannende muzikale avond met bevriende musici, was het ook De Vissers bedoeling om de klassieke muziek uit de traditionele, voor sommigen afschrikwekkende concertsfeer los te weken. „Een klassiek concert kan zo plichtmatig zijn”, vertelt hij. „Opkomst, spelen, applaus, changement. Die afwisseling is storend. Als ik ergens inzit, wil ik er ook van begin tot eind in blijven, en niet telkens weer op aarde komen omdat iemand met een stoel gaat slepen. Bij een toneelstuk of opera heb je dat ook niet, daar zit je gewoon anderhalf uur geboeid te kijken.”

Hoogtepunt van de ‘Only Night’ is het nieuwe werk van Prokofiev, die als speciale gast aanwezig is. Hij schreef het stuk voor Jeroen Woudstra, altviolist van het Koninklijk Concertgebouworkest.

Vanuit zijn Engelse studio vertelt Prokofiev dat het stuk net zo is opgezet als een ‘suite’ uit de barok. Dat was een verzameling van bekende dansen: de allemande, courante, sarabande en gigue. In dit geval koos Prokofiev voor eigentijdse dansmuziek: hiphop, acid house, enzovoorts. „Ik ben geïnteresseerd in het laten beïnvloeden van de klassieke muziek door de ‘urban culture’”, zegt hij.

Idee en titel van Viola Players Can’t Dance komen van De Visser, zegt Prokofiev. „Wilmar vertelde dat Jeroen Woudstra een briljante altviolist is, die ook nog eens heel goed kan dansen. Daar heb ik in mijn stuk gebruik van gemaakt, maar ik ga niet verklappen hoe. Verwacht iets ongebruikelijks, iets theatraals.”

De oude concertcultuur hoeft niet op de schop, menen De Visser en Prokofiev. Ze willen er alleen iets aan toevoegen. De Visser: „We willen iets doen met de mogelijkheden van onze generatie muzikanten. Onze horizon is eigenlijk veel breder, en we gaan kijken hoe wij met onze smaak en onze ideeën de concertpraktijk nog leuker kunnen maken dan hij al is.”

Paradiso’s Only Night vanavond om 20.30 uur in Paradiso, Amsterdam. Info: hollandfestival.nl.