Eén belastingloket voor lastige gevallen

Het is in veel situaties vaak onduidelijk of mensen voor zichzelf werken of voor een werkgever. Maar die onduidelijkheid kan grote financiële consequenties hebben.

De meeste mensen die werken voor een opdrachtgever zijn in loondienst. De werkgever betaalt belastingen en sociale zekerheidspremies. Maar men kan ook bijklussen of als kleine ondernemer werken. Voor de fiscus kan dat nog steeds een dienstverband vormen, zelfs al gaat het maar om een enkel avondje lesgeven.

De juridische grens tussen werknemer en zelfstandige opdrachtnemer is dun en onduidelijk. Maar de fiscale gevolgen zijn enorm. Ook voor de opdrachtgever. Die kan nog jaren later worden opgezadeld met nabetalingen van belastingen en premies als hij ten onrechte dacht dat het werk werd uitgevoerd door een zelfstandige.

Zekerheid vooraf is dus cruciaal en die wordt sinds 2001 inderdaad geboden. Desgevraagd beoordeelt de Belastingdienst de situatie van de zelfstandige aan de hand van enkele vragen en verklaart hem voor bepaalde werkzaamheden officieel tot ondernemer via de Verklaring Arbeidsrelatie (VAR).

Het bedrijf dat werk laat doen door iemand die voor dat werk een VAR heeft, loopt geen fiscaal risico meer.

Toch loopt het niet altijd soepel. Het beantwoorden van de vragenlijst van de Belastingdienst levert veel zelfstandigen hoofdbrekens op. Na het insturen van de formulieren, kan het volgens de website van de Belastingdienst zes weken duren voordat de verklaring in huis is. Dat is vervelend als het werk niet kan beginnen totdat er een VAR is.

Bovendien beoordelen verschillende belastingkantoren de aanvragen op uiteenlopende manier. Geconfronteerd met deze verwijten, heeft staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën) de laatste maanden enkele zaken beter op de rails gezet. De moeilijker aanvragen worden allemaal op het belastingkantoor in Winterswijk beoordeeld. Daarmee moeten interpretatieverschillen tot het verleden behoren.

Bovendien zet de fiscus meer vaart achter de afwikkeling van aanvragen voor een VAR. In driekwart van de gevallen is dat nu binnen een week rond. Hoogstwaarschijnlijk kan men voortaan achter de computer de vragen invullen en de aanvraag insturen. Dat is makkelijker en sneller.

Een VAR is één jaar geldig. De aanvragen voor volgend jaar kunnen vanaf 1 september dit jaar worden ingediend. Wie voor 2007, 2008 en 2009 een VAR heeft, hoeft die voor 2010 en volgende jaren niet meer te vragen. De bestaande VAR wordt dan stilzwijgend verlengd. Als de omstandigheden veranderen moet men dat zelf melden.

Dat kan een valkuil worden. De zelfstandige die vergeet zo’n melding te doen, kan in flinke financiële problemen komen. De winst is de vermindering van de administratieve rompslomp die de VAR veroorzaakt. Dit jaar dienden 300.000 zelfstandigen een aanvraag in.

Begin dit jaar waren er veel problemen met de VAR in de zorgsector. Door de veranderingen in het zorgstelsel willen veel werknemers voortaan als zelfstandige aan de slag. De Belastingdienst ziet velen van hen niet als een echte zelfstandige maar als werknemer van een bemiddelingsbureau. Ze krijgen daarom geen VAR. Daardoor gaan velen niet aan het werk.

Inmiddels hebben de Belastingdienst en de bemiddelingsbureaus goede afspraken gemaakt. Dat zogenoemde convenant gaat om formele redenen pas in op 1 januari 2009. Onder zware politieke druk zal de Belastingdienst VAR-aanvragen voortaan beoordelen alsof de nieuwe regels nu al gelden.

Met deze veranderingen honoreert de staatssecretaris enkele verlangens van de zelfstandigentak van de FNV. De bond hikt nog wel aan tegen de strenge eisen voor een VAR. Zo moeten beginnende zelfstandigen ten minste drie opdrachtgevers hebben. Dat wil de staatssecretaris zo houden. Hij is bang dat bedrijven anders hun werknemers aanpraten dat ze meer geld overhouden als ze precies hetzelfde werk voortaan als zelfstandige uitvoeren. Het kabinet werkt wel aan een versoepeling van de eis dat men gemiddeld ten minste halve dagen als zelfstandige moet werken.

Aertjan Grotenhuis

Meer informatie over de VAR op: www.nrc.nl/geld

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Zelfstandigen

In de rubriek Fiscaliteiten Eén belastingloket voor lastige gevallen (zaterdag 14 juni, pagina 17) komt de fiscale eis aan de orde dat zelfstandigen ten minste halve dagen als zelfstandige moeten werken. Dit is geen voorwaarde voor de Verklaring Arbeidsrelatie (VAR), waar een groot deel van het artikel over gaat. Het minimum aantal gewerkte uren van 1.225 per jaar is voorwaarde om voor de zelfstandigenaftrek in aanmerking te komen.