Alles lukt Magnus Carlsen

Magnus Carlsen - Vasili Ivantsjoek, Aerosvit 2008

Als motten kwamen ze op het licht van Magnus Carlsen af in het Aerosvitoernooi, dat in het badplaatsje Foros op de Krim wordt gespeeld. Als eerste vloog de geweldige Vasili Ivantsjoek zich te pletter, door in een ongeveer gelijke stelling iets te optimistisch op te treden en vervolgens in slechts lichte nood harakiri te plegen.

Na een korte en correcte remise tegen Peter Svidler pakte Carlsen in de derde ronde Loek van Wely een remise-eindspel af. Zijn vader Henrik schreef in zijn blog dat hij zich tijdens de partij zorgen had gemaakt, omdat Magnus te weinig had gegeten om een lang eindspel te kunnen spelen. Met een lege maag speelde Magnus het eindspel niet perfect, maar hij won wel.

Een dag later gebeurde tegen Pavel Eljanov ongeveer hetzelfde, weer een remise-eindspel dat Carlsen won. Je kunt het geluk noemen, maar het getuigt natuurlijk ook van zijn bewonderenswaardige vermogen om tot het eind het kleinste kansje te benutten. Begonnen als een aanvalslustige avonturier - wat hij nog steeds is als de gelegenheid zich voordoet - is de 17-jarige jongeman nu ook een van de beste eindspelspelers van de wereld geworden.

Het is tot nu toe een prachtig jaar voor Carlsen. Gedeeld winnaar in Wijk aan Zee en in Bakoe, een tweede plaats achter Anand in Linares en ook een gedeelde tweede plaats, achter Aronian, in het Ambertoernooi in Nice. Tussen alle grote successen door vond hij ook nog de tijd om een partijtje in de Nederlandse clubcompetitie te winnen.

Hij lijkt onvermoeibaar; na zijn match in Hongarije van acht rapidpartijen tegen Peter Leko, die hij met 5-3 won, was hij vier nachten thuis in Oslo voor hij alweer naar Foros moest afreizen.

Wat zou Michail Botwinnik, de patriarch van het sovjetschaak, van de Razende Roeland hebben gevonden? Hij zou zorgelijk zijn hoofd hebben geschud. Zelf speelde Botwinnik in de jaren van zijn wereldkampioenschap buiten zijn WK-matches en zijn geheime trainingsmatches ongeveer één toernooi per jaar. De rest van de tijd had hij nodig voor de studie van het spel, „in de rust van mijn studeerkamer”, een favoriete zinswending van hem.

De tijden zijn veranderd, wat vorig jaar op gedecideerde manier werd verwoord door Vladislav Tkachiev, die toen kampioen van Europa was.

Tijdens het toernooi in Chanty-Mansisk klaagde hij dat hij niet in slaap kon vallen, zelfs niet als er op de televisie een programma over politiek was. De interviewer suggereerde dat een wandeling in het bos misschien kon helpen, maar dat wees Tkachiev af: „Die gezonde wandelingen zijn een erfenis van Botwinnik. Zelfs als het zou helpen, zou ik het niet doen, uit principe.”

Magnus Carlsen - Vasili Ivantsjoek, Aerosvit 2008

1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 Lg7 4. e4 d6 5. Pf3 0=0 6. Le2 e5 7. 0-0 Pc6 8. d5 Pe7 9. b4 De hoofdvariant van het Konings-Indisch en waarschijnlijk de reden dat Kasparov die opening in 2000 heeft opgegeven. 9...Ph5 10. Te1 f5 11. Pg5 Pf6 12. f3 Kh8 13. b5 Tot hier was alles al eerder gespeeld. 13...Pe8 Hij brengt het paard naar g7 om de witte pion die straks op e6 komt te veroveren. 14. Le3 Lf6 Zwart kon een pion winnen met 14...f4 15. Lf2 Pxd5, maar na 16. Pxd5 Dxg5 17. c5 heeft wit goede compensatie. 15. Pe6 Lxe6 16. dxe6 Pg7 17. Lh6 Pxe6 Een interessant kwaliteitsoffer. Na 17...Pg8 18. Lxg7+ Kxg7 zou wits gevaarlijke pion op e6 in leven blijven. 18. Lxf8 Dxf8 19. c5 Wit geeft nog een pion om zijn loper te activeren. 19...Pxc5 20. Lc4 Lg5 21. De2 Dh6 22. Tad1 Tf8 23. a4 Hij wil met a4-a5 en b5-b6 zwarts pion d6 verzwakken. 23...b6 24. g3 Dh3 25. Dg2 Dh6 26. De2 Dh3 27. Kh1 Al staat het ongeveer gelijk, Carlsen wil geen remise door zetherhaling. Voor beide partijen is het erg moeilijk om iets nuttigs te ondernemen. 27...Pd7 Zwart wil toch actief worden, maar brengt daarbij zichzelf in gevaar. Zijn paard moet meehelpen aan de koningsaanval, maar zijn damevleugel wordt daardoor kwetsbaar. 28. Ta1 Dh6 29. Ta2 Pf6 30. Kg2 Ph5 31. Pd5 Pxd5 32. Lxd5 Lf4 33. Df2 fxe4 34. Lxe4 Dg5 35. Tc2

Wit staat iets beter, maar na de bescheiden dekking 35...Tf7 zou er nog niet zo veel aan de hand zijn. In plaats daarvan onderneemt Ivantsjoek een impulsieve zelfmoordactie. 35...d5 36. Lxd5 Lxg3 37. hxg3 Pf4+ 38. Kf1 Pxd5 39. Tce2 Het resultaat van Ivantsjoeks combinatie is een stelling waarin wits torens optimaal werken. Wit staat gewonnen. 39...Df6 40. Txe5 Dxf3 41. Dxf3 Txf3+ 42. Ke2 Dwingt torenruil af, waarna zwart kansloos is. 42...Tf5 43. Txf5 gxf5 44. Kd3 c5 45. Te5 Pb4+ 46. Kd2 Zwart gaf op, want zijn pionnen op de damevleugel gaan verloren.

    • Hans Ree