Academie geeft inzicht selectie Nobelprijs

Vijf schrijvers maken nog kans op de Nobelprijs 2008. Hun oeuvres worden gelezen door de achttien leden van de Zweedse Academie, die deze herfst besluiten wie de winnaar van de belangrijkste literaire onderscheiding ter wereld wordt.

Dat blijkt uit de website van de Nobelprijs, waar de secretaris van de Zweedse academie Horace Engdahl een boekje opendoet over de procedure die leidt tot de toekenning van de prijs. De werkwijze is met nogal wat geheimzinnigheid omgeven. Volgens Engdahl komt een schrijver meestal pas in aanmerking voor de prijs als hij in minimaal twee opeenvolgende jaren is voorgekomen op de ‘shortlist’ van vijf. „Maar vaak staan ze nog langer op de lijst of verdwijnen ze van de lijst om later terug te komen. Dus de keuze van de winnaar door de Akademie wordt gedurende lange tijd voorbereid.”

Elk jaar kiest de Zweedse Academie uit een lijst van ongeveer tweehonderd namen, die zijn aangedragen door leden van de Academie zelf of van andere academies, eerdere winnaars, hoogleraren en voorzitters van schrijversorganisaties. In april wordt een lijst van 15 á 20 kanshebbers opgesteld, in mei wordt die teruggebracht tot vijf.

Gewone burgers kunnen geen auteurs voordragen, omdat dat in strijd zou zijn met de wilsbeschikking van Alfred Nobel. Die maakt het ook onmogelijk om overleden schrijvers te bekronen.

Engdahl benadrukt dat de Academie uitsluitend kijkt naar de literaire kwaliteit van het werk van de auteurs. De vaak gemaakte analyse dat de Nobelprijs bij voorkeur gaat naar progressieve schrijvers met een humanistisch wereldbeeld, wordt ook door de secretaris verworpen: „Ik denk niet dat er veel gemeenschappelijke kenmerkan te vinden zijn. De kracht van de lijst met winnaars schuilt juist in zijn opmerkelijke afwisseling.”

Ook de suggestie dat bepaalde schrijvers (zoals de ‘rechtse’ Jorge Luis Borges) de prijs misliepen wegens hun politieke opvattingen wijst Engdahl met kracht van de hand: „Dat sommige schrijvers die nu tot de grootsten behoren, de prijs nooit hebben gekregen is vaak goed te verklaren. De meest voorkomende reden is dat ze te snel zijn doodgegaan, hun werk was nog niet bekend genoeg.”

De Nobelprijs voor Literatuur wordt begin oktober uitgereikt. Als favorieten gelden onder anderen Amos Oz, Salman Rushdie en Milan Kundera.

Voor meer info: www.nobel.se