Van dik hout zaagt men tulpen

Daniëlle Hermans: Het tulpenvirus. A.W. Bruna, 304 blz. € 19,95

Subtiel is anders. Herbergier Wouter Winckel wordt in 1636 bruut vermoord en Daniëlle Hermans doet haar best om het lijden te rekken en haar lezers zodoende ook een beetje te martelen. En waar het om het handjevol moorden gaat dat Hermans in onze eeuw laat plegen om het mysterie van haar spannende tulpenboek nog wat aan te dikken, geldt hetzelfde. Subtiel is anders.

Dat wil niet zeggen dat Het tulpenvirus een slecht boek is. Het is een vlot vertelde roman vol weetjes over de kweek van en handel in tulpen. De 17de-eeuwse tulpenkoorts die de afgelopen jaren al in diverse romans figureerde, wordt door Hermans vaardig ingezet als decor voor een roman waarvan de thematiek uiteindelijk afbuigt naar een immer actueel thema: vrijheid van meningsuiting.

Wouter Winckel was behalve herbergier namelijk ook handelaar in tulpen én pamflettist – een columnist avant la lettre, zoals Hermans behulpzaam uitlegt – vóór de vrijheid van godsdienst. Winckel wilde de sensationele opbrengsten van zijn tulpenhandel ten goede laten komen aan de wetenschap, het enige verweer tegen fundamentalistische religiositeit en daarmee de enige garantie voor ware godsdienstvrijheid. Met dus de dood tot gevolg.

Hermans heeft goed naar Dan Brown gekeken. Van hem heeft ze de korte hoofdstukjes met cliffhangers. Van hem ook heeft ze de hedendaagse speurtocht naar een historisch gegeven dat verborgen zit achter codes en raadsels. En zelfs de welgesteldheid van de hoofdpersonen en de vrijheid van reizen met een eigen vliegtuig doet aan Brown denken. In die zin is ze een waardig opvolger van Alex van Galen die vorig jaar debuteerde met een bijna perfecte nabootsing van De Da Vinci Code.

Maar eerlijk is eerlijk, in tegenstelling tot Van Galen heeft Hermans een eigen plot en een eigen plotstructuur bedacht met de nodige twists, met hier en daar een goede grap en met zwierige beschrijvingen. De welvarende hoofdpersonen Damian, Alec en Emma ontrafelen in een wirwar van achtervolgingen en aanslagen zowel een hedendaags als een historisch complot. Daarbij komen uiteraard specialisten kijken en exotische kunstvoorwerpen en ingewikkelde redeneringen. Niet erg verrassend, maar wel onderhoudend.

De overeenkomsten met Dan Brown houden niet op. Wat te denken van de pasklare antwoorden die op de meeste vragen worden gegeven. Waar komt de tulp vandaan? Uit China en via het Ottomaanse rijk naar ons. Waarin gelooft een humanist? In ‘liefde, intermenselijkheid, tolerantie en onderling begrip.’ Hoe werkt een denktank? ‘Als een denktank met een advies komt, dan wordt het met wetenschappelijke argumenten, met cijfers en onderzoeken gestaafd en onderbouwd […] Zo lijkt het advies van een onafhankelijke partij afkomstig, maar dat is dus niet het geval.’

Hermans zaagt van dik hout tulpen. Dat doet ze vaardig en een publieksvriendelijke 300 pagina’s lang.