Primus vindt de pan opnieuw uit

Primus heeft een brandersysteem zonder enige vuurverkwisting. Foto Wouter Klootwijk rubriek De Keuken Klootwijk, Wouter

Primus uit Zweden heeft een kampeerkooktoestelletje gemaakt, zo goed en zo zuinig, dat je hem op het aardgas zou willen aansluiten in de keuken. En Primus heeft voor op het brandertje ook een pan ontworpen die veel zuiniger kookt dan gewone pannen op gas. Het apparaatje van Primus zou fornuizenbouwers en pannenfabrikanten moeten inspireren. Er wordt in keukens, ook van eethuizen waar je bijkans omkomt van de hitte, veel energie gemorst. De warmte wordt door de vlam van de gaspit van onder de pan voor een deel weggeblazen. We liggen er niet wakker van, want aardgas is niet duur en koken vraagt minder gas dan de kachel. Onzindelijk is het wel, warmte verknoeien. Maar echt pijn gaat het pas doen als je brandstof mee moet sjouwen op je rug.

Rugzakzwerven. Alles wat meegaat, moet zo licht mogelijk zijn. Voor een rugzakreiziger begint elk avontuur met een brievenweger. De ouderwetse koperen Primus, vorige week in dit hoekje van de krant, heeft onder rugzakkampeerders allang afgedaan om z’n gewicht. Reiskooktoestelletjes zijn veel lichter geworden. Je hebt losse brandertjes die ingeklapt niet veel groter en zwaarder zijn dan een tandenborstel. Ze kunnen op een gasflesje worden geschroefd. En er zijn er met een slangetje dat aan een flesje brandstof wordt gekoppeld. In het aluminium flesje kan benzine, dieselolie of petroleum. Juweeltjes van brandertjes. Om te zien, thuis op de schoorsteenmantel. Maar in de Ardennen jagen ze de vogels weg. Vooral Amerikaanse brandertjes maken lawaai. Primus heeft er ook een. Veel stiller, maar met een bezwaar dat al die lichte kleine brandertjes hebben: ze verspillen energie door die van onder het pannetje weg te blazen. Een zwerver die een week niet voorbij een tankstation komt en toch elke dag een stoofpotje van eekhoorn met brandnetel wil eten, moet genoeg benzine bij zich hebben of flesjes gas. Daar hebben de bouwers van lichtgewicht brandertjes zich op verkeken. Energieverspilling. Zuiniger branden is beter voor de rug van de zwerver omdat hij minder brandstof hoeft te dragen in eenzaamheid.

Primus heeft daartoe iets moois gemaakt. De EtaPower. Een brandertje met een kraag die elk zuchtje wind tegenhoudt. De vlam brandt als het ware op de bodem van een soepbord. Maar de pan er bovenop maakt samen met de kraag en de vlam van het toestelletje pas een waarlijk superzuinig buitenkokertje. Onderop de bodem van de aluminium pan is een krans aangebracht van dun metaal, gevouwen als golfkarton. Een warmtewisselaar. De hitte die de vlam opzij blaast wordt door de krans opgevangen en doorgegeven aan de dunne bodem van de pan. Een infrarood foto toont het verschil. Een pan op vuur zonder warmtewisselaar onder de bodem is omhuld met een deken van hete lucht die vervliegt. De nieuwe pan van Primus laat bijna geen hitte ontsnappen.

Het best doet het kookstelletje het op gas uit een blikje, zegt Primus. Ik stookte het op benzine en op petroleum. Dat gaat ook uitstekend. Verbluffend snel brengt het stelletje een liter water aan de kook, sneller dan in een pannetje op het fornuis. Primus claimt maar de helft van de brandstof nodig te hebben die andere kampeerkokertjes verstoken. Ik geloof het grif. Mijn flesje met maar 30 cl benzine zat na een dag journalistieke buitenkokerij nog half vol.

Moest ik vluchten voor hoog water, dan ging de EtaPower mee om langer te kunnen overleven. De EtaPower, in verschillende uitvoeringen en twee maten geïmporteerd door Robijns in Aalsmeer (www.robijns.nl), kost bij online-winkels tussen circa 80 en 160 euro.

Wouter Klootwijk

    • Wouter Klootwijk