Papierloze wereld

Het electronische boek, door de vakmensen E-book genoemd, is onweerstaanbaar in opmars. Dat is de overheersende conclusie van de deskundigen aan het einde van BookExpo America in Los Angeles, vergelijkbaar met de Frankfurter Buchmesse. De oorzaak is de Kindle, een nieuw, gemakkelijk hanteerbaar apparaat dat door Amazon in de handel is gebracht.

Eerlijk gezegd weet ik niet wat ik me erbij moet voorstellen. Ik heb nog nooit een elektronisch boek gelezen en ik ben ook niet van plan eraan te beginnen. Dat is voor de aanstormende generaties die nu een jaar of tien tot twintig zijn. Die zullen verder opgroeien en oud worden in een wereld waarin e-books normaal zijn en wat wij boeken noemen alleen bij heel oude mensen in een speciale kast staan en verder in het museum bezichtigd kunnen worden. Want alle papieren bibliotheken zijn dan ook gedigitaliseerd.

Terwijl de toekomst van het e-book definitief is aangebroken, beginnen de papieren kranten aan hun volgende poging om te overleven, las ik in de International Herald Tribune. Meer en meer adverteerders gaan naar internet, omdat het daar goedkoper is terwijl ze een groter publiek bereiken. De uitgever van onder andere de Chicago Tribune en de Los Angeles Times gaat nu zijn kranten dunner maken, de helft van het papier is voor de adverteerders. De redacties kunnen dan ook kleiner worden, ze zullen zich meer bezig houden met het locale nieuws. Dit is een strategie waarmee de winkel langzaam maar zeker gesloten wordt.

Iedere ochtend lees ik het nieuws op Nu.nl en CNN.com, vaak kijk ik in het tijdschrift Salon.com en ik krijg de selectie van artikelen zoals die door de redactie van TruthOut.org wordt gemaakt. Ik google iets op, raadpleeg de Wikipedia. Internet is onvermijdelijk geworden. Ik heb dus ook ervaring met de digitale reclamemakers, zie in een uithoek van mijn blikveld een soort Mickey Mouse in razernij mijn aandacht vragen, bewegende letters en cijfers, dingen die schokken en trillen. Ik denk: ga weg, ik ben aan het lezen. Stel je voor dat in je papieren krant zoiets zou gebeuren, dat de ING bank, Albert Heijn, Dirk van den Broek en de Postcodeloterij kakelend, springend, zwaaiend uit de pagina’s zouden springen. Wat zou je doen? Abonnement opzeggen.

Voor geen geld zou ik het bedrukt papier, in de eerste plaats mijn kranten willen missen. Bedrukt papier is een complex op zichzelf: het heeft een eigen geur, je kunt letterlijk je neus in een boek steken. Er horen bewegingen bij, het omslaan van een krantenpagina is een kleine techniek. Papier tussen je vingers geeft een vertrouwd gevoel, de nieuwe krant kopen of uit de bus halen geeft me de overtuiging dat ik thuis ben in de wereld. Bij een computer moet je altijd weer afwachten of de verbinding het doet, of dat ergens in het onbegrijpelijk inwendige iets een fatal error heeft gemaakt.

W.F. Hermans heeft zich eens afgevraagd wat er zou gebeuren als miljarden nieuwe bacteriën binnen één nacht al het bedrukt papier zouden opeten. Dan zou de mensheid geen geheugen meer hebben. En als een Osama bin Laden met een geheime straal de hele internetbeschaving zou vernietigen? Dan hadden we nog altijd het bedrukt papier.