Optimistisch Atomium

Filmstill bron Koninklijk Belgisch Filmarchief Koninklijk Belgisch Filmarchief

Expo 58.

Samenstelling en distributie: Koninklijk Belgisch Filmarchief € 19 ****

Een groepje jonge vrouwen loopt met boeken op het hoofd door een zaal. In het volgende shot doen ze acrobatische oefeningen. De beelden komen uit de korte film Tijd om te bouwen, een van de films op de dvd Expo 58. De vrouwen werden speciaal geselecteerd en opgeleid tot hostesses. Ze moesten meerdere talen spreken om buitenlandse gasten in hun eigen taal welkom te kunnen heten in Brussel, waar de Wereldtentoonstelling plaatsvond tussen 17 april en 19 oktober 1958. Ruim 42 miljoen mensen bezochten de eerste naoorlogse expo, waarin een stralende toekomst voor de mensheid werd beloofd.

De Belgen hadden kosten noch moeite gespaard om een bijzondere blikvanger neer te zetten op het tentoonstellingsterrein. Een ijzerkristal werd 165 miljoen keer uitvergroot. Het Atomium werd vervolgens hét symbool van het atoomtijdperk dat met deze Wereldtentoonstelling werd ingeluid. De bedoeling was het ingenieuze bouwwerk, met negen atomen die met elkaar zijn verbonden, na de Expo af te breken, een idee waar gelukkig van werd afgezien. Helaas werd het bijzonder fraaie Philips-paviljoen, ontworpen door Le Corbusier, wel afgebroken.

De door het Koninklijk Belgisch Filmarchief samengestelde dvd biedt 139 minuten filmmateriaal, van promotiefilms en journaals tot amateurbeelden. De dvd zit in een 96 bladzijden tellend boekje, waar in drie talen (Frans, Nederlands en Engels) en vier essays uitgebreide en nuttige achtergrondinformatie wordt gegeven. Het Belgisch Filmarchief heeft een route uitgestippeld door het materiaal. Het begint met een proloog die vooral gaat over het Atomium. In het tweede ‘hoofdstuk’ zitten twee speciaal voor de Expo vervaardigde opdrachtfilms die de ideologie van de Wereldtentoonstelling duidelijk maken. Het zijn korte films zonder voice-over die optimisme uitstralen over de westerse verdiensten op het gebied van kunst en wetenschap en die willen laten zien dat problemen als ziektes en honger kunnen verdwijnen, als we er maar met z’n allen de schouders onder zetten.

Het derde hoofdstuk bevat films over de bouwactiviteiten voor de Expo – heel Brussel ging op de schop. Hart van de dvd is het vierde hoofdstuk dat een prachtig, helaas zeer kort, amateurfilmpje bevat met kleurenbeelden van een gezin dat de Expo bezoekt. In het ruim een uur durende Un week-end fantastique zit ontzettend flauw commentaar dat later aan de film werd toegevoegd om het materiaal te structureren. Jammer, want in deze film zijn vrijwel alle landenpaviljoens te zien en krijg je een goede indruk van de tentoonstelling. Een korte epiloog, met onder meer de zeer bescheiden ontwerper van het Atomium, besluit de uiterst boeiende dvd.

De films zijn ook te zien in Filmhuis Den Haag, van 19 juni t/m 2 juli. Daar wordt ook de tentoonstelling Exporama gehouden.